‘ศรัณย์’ เปิดประวัติอาคาร 100 ปี มิวเซียมสยาม หลักฐานความ(เคย)ทันสมัย อดีตออฟฟิศ ก.พาณิชย์
‘ศรัณย์’ เปิดประวัติอาคาร 100 ปี มิวเซียมสยาม หลักฐานความ(เคย)ทันสมัย อดีตออฟฟิศ ก.พาณิชย์
เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน ที่พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้ ถนนสนามไชย เขตพระนคร กรุงเทพฯ ในวาระฉลองครบรอบ 100 ปี มิวเซียมสยาม (12 ตุลาคม 65) มิวเซียมสยาม จัดกิจกรรม “Saturday Happening เสาร์สนามไชย” ทุกวันเสาร์ต้นเดือน ตั้งแต่มิถุนายน-พฤศจิกายนนี้ โดยถือเป็นหนึ่งกิจกรรมไฮไลต์ เพื่อเปิดพื้นที่การเรียนรู้สำหรับคนทุกช่วงวัย
บรรยากาศเวลา 10.00 น. มีการเสวนาในหัวข้อ “ก้าวไปหน้า เจริญตามกัน: สังคมสยามยุคสร้างตึกเรา” โดย นายศรัณย์ ทองปาน จากกองบรรณาธิการ นิตยสารสารคดี ผู้สื่อข่าวรายงานว่า มีผู้คนทยอยเดินทางมาเข้าร่วมเพื่อฟังเสวนาอยางต่อเนื่อง แม้จะมีฝนตก โดยหนึ่งในนั้นคือ รศ.ดร.ยุกติ มุกดาวิจิตร อาจารย์คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา ม.ธรรมศาสตร์ ผู้แปลหนังสือ ‘ก่อร่างเป็นบางกอก’ จาก ‘Siamese Melting Pot’
นายศรัณย์ จากกอง บก.นิตยสารสารคดี กล่าวถึง อาคารประวัติศาสตร์ 100 ปี ว่า ตึกหลังนี้กำเนิดขึ้นมาในฐานะสำนักงาน หรือออฟฟิศของกระทรวงพาณิชย์ แล้วใช้ในราชการเกือบ 80 ปี ก่อนจะเปลี่ยนการใช้งานเป็น “มิวเซียมสยาม” เมื่อไม่ถึง 20 ปีมานี้ ประวัติของตึกนี้จึงเกี่ยวพันกับกระทรวงพาณิชย์อย่างแยกไม่ออก
“หลังรัชกาลที่ 5 เสด็จสวรรคต ในการประชุมเสนาบดีสภา เมื่อมีการพูดถึงการวางนโยบายการคลัง ก็มีประเด็นไปที่กรมหมื่นจันทบุรีนฤนาถ ว่าจะทำอย่างไร ท่านก็ตอบที่ประชุมว่ายังทำไม่ได้ เพราะยังไม่มีสถิติอะไรเลย ข้อสรุปที่ประชุมคือต้องตั้งหน่วยงานด้านสถิติ (statistic) ขึ้น” นายศรัณย์กล่าว
นายศรัณย์อธิบายต่อว่า ราชกิจจานุเบกษา เดือนมีนาคม 2457 กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ มีการออกประกาศตั้งกรมสถิติพยากรณ์ขึ้น โดยให้มีผลเริ่มตั้งแต่ 1 เมษายน 2458 เป็นต้นไป หน้าที่คือด้านสถิติ การสหกรณ์ และการส่งเสริมกาพาณิชย์ ซึ่งคนที่จะเข้ามาทำงานได้ต้องผ่านการสอบอย่างเข้มข้น ทั้งภาษาไทย-อังกฤษ และรับเพียง 5 คนเท่านั้น จุดร่วมคือเป็นคนหนุ่ม วัย 20 ต้นๆ มีความรู้ด้านภาษาดี
นอกจากนี้ ยังตั้งมิวเซียมพาณิชย์ ตั้งแผนกรุกขชาติ ในการสำรวจพันธุ์ไม้ทั่วราชอาณาจักร ว่าสามารถแปรรูปหรือสร้างมูลค่าเศรษฐกิจอะไรได้บ้าง และศาลาแยกธาตุ ทำงานด้านการวิเคราะห์ส่วนประกอบทางเคมี ในเดือนสิงหาคม ปี 2463 มีประกาศพระบรมราชโองการ ตั้งสภาเผยแผ่พาณิชย์ขึ้น ยกฐานะของกรมสถิติพยากรณ์ขึ้นเป็นหน่วยงานระดับกระทรวง อาจเทียบเคียงได้กับการเกิดขึ้นของสภาพัฒน์ในยุคหลัง
“เพราะฉะนั้น การเกิดขึ้นของกระทรวงพาณิชย์ จึงเป็นหนึ่งในบรรดาความเจริญไปตามกันของสยามกับโลก” นายศรัณย์กล่าว
นายศรัณย์กล่าวอีกว่า ตราของกระทรวงพาณิชย์ คือรูปเครื่องวัดช่างตวง อันเป็นหลักของการค้าขาย ซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงออกแบบให้ตรากระทรวงประกอบไปด้วย ลูกตุ้ม ไม้วัด และทะนานตวงข้าว และตราของกระทรวงพาณิชย์ ได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของราชการสมัยใหม่
“ในเดือนมิถุนายน มีการส่งมอบตึกให้ราชการ และทางราชการกระทรวงพาณิชย์ก็เริ่มเข้ามาใช้ตึกในเดือนนี้ จึงถือว่าเดือนมิถุนายน เป็นเดือนที่ครบรอบ 100 ปีของตึกเรา” นายศรัณย์กล่าว