รู้จัก ‘โซดาไฟ’ อันตรายกว่าที่คิด
The Bangkok Insight
อัพเดต 13 ส.ค. 2567 เวลา 01.12 น. • เผยแพร่ 13 ส.ค. 2567 เวลา 01.11 น. • The Bangkok Insightรู้จัก“โซดาไฟ” อันตรายกว่าที่คิด พร้อมแนะนำวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น หากได้สัมผัสหรือสูดดมเข้าไป
จากกรณีเหตุสุดสลด 3 แม่ลูกเสียชีวิต ภายในห้องน้ำ เพื่อนสนิทเผย ผู้เสียชีวิตให้ไปซื้อ โซดาไฟ เพื่อมาเทใส่ท่อในห้องน้ำเพราะท่อตัน เบื้องต้นคาด ทั้ง 3 คน อาจสูดสารโซดาไฟเข้าไปจึงหมดสติร่างกองกันในห้องน้ำ แต่คงต้องรอผลพิสูจน์ของแพทย์อีกครั้งเพื่อหาสาเหตุการเสียชีวิต
วันนี้ thebangkokinsight พาทุกท่าน ทำความรู้จัก “โซดาไฟ” พร้อมแนะนำวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น หากได้สัมผัสหรือสูดดมเข้าไป
โซดาไฟ คืออะไร?
โซดาไฟ (Sodium hydroxide) หรือ คอสติกโซดา (Caustic soda) คือ สารประกอบชนิดหนึ่ง ชื่อ โซเดียมไฮดรอกไซด์ (NaOH) เป็นของแข็งสีขาว ดูดความชื้นดีมาก ละลายน้ำได้ดี มีลักษณะเป็นเกล็ด หรือเม็ดคล้ายทรายหยาบใส ๆ หรือผงขุ่น ๆ มีคุณสมบัติเป็นด่าง และมีฤทธิ์กัดกร่อน ใช้ในอุตสาหกรรมหลายประเภท เช่น ผลิตเยื่อกระดาษ สบู่และผลิตภัณฑ์ซักฟอก เคมีภัณฑ์ทำความสะอาด โรงกลั่นน้ำมัน อุตสาหกรรมโลหะ อาหาร เส้นใยเรยอน สิ่งทอ ใช้ในการฟอกย้อม ล้างสีไหม หรือใช้ในขั้นตอนล้างเม็ดพลอยที่เจียระไนเสร็จแล้ว
โซดาไฟ มีประโยชน์อย่างไร?
โซดาไฟสามารถใช้ในรูปของโซดาไฟก้อน และโซดาไฟเหลว ในด้านต่าง ๆ คือ เป็นสารตั้งต้นในการผลิตโซดาไฟเหลว ดังนี้
• ใช้สำหรับอุตสาหกรรมผลิตสบู่ ด้วยการทำปฏิกิริยากับไขมันเปลี่ยนเป็นสบู่
• ใช้สำหรับขจัดคราบสกปรก และสิ่งอุดตันในท่อระบายน้ำ ด้วยก้อนหรือละลายน้ำเทราดบริเวณที่มีการอุดตันของท่อ
• ใช้สำหรับปรับสภาพความเป็นกรดของน้ำให้เป็นด่าง โดยเฉพาะในระบบบำบัดน้ำเสียที่ต้องปรับความเป็นกรด-ด่างของน้ำ
• ใช้สำหรับการตกตะกอนของแร่ธาตุหรือโลหะหนักในกระบวนการบำบัดน้ำเสีย
• ใช้ฟื้นสภาพของเรซินของระบบปรับปรุงคุณภาพน้ำ
• ใช้ในกระบวนการฟอกย้อมไหม โดยเฉพาะขั้นตอนการลอกกาวไหมที่ต้องต้มละลายกาวไหมด้วยโซดาไฟ สำหรับการฟอกไหมในระดับครัวเรือน ชาวบ้านเรียกโซดาไฟว่า ผงมัน ซึ่งหาซื้อได้ตามร้านขายเคมีฟอกไหม
ข้อควรระวังในการใช้ โซดาไฟ
เนื่องจากโซดาไฟ มีคุณลักษณะของสารเคมี ยิ่งความเข้มข้นมากยิ่งมีฤทธิ์มาก สามารถทำให้ผิวหนังเปื่อยยุ่ยได้ในเวลาเสี้ยววินาที จึงควรระมัดระวังระหว่างการใช้งาน โดยมีวิธีใช้ที่ถูกต้อง ดังนี้
1. ไม่ควรเทโซดาไฟลงท่อระบายน้ำโดยตรงเพราะจะไปกัดกร่อนท่อน้ำเสียหายได้
2. ควรเทโซดาไฟใส่ในภาชนะแล้วผสมกับน้ำ คนสารละลายให้ละลายหมดก่อนจึงค่อยไปเทใส่ท่อระบายน้ำ
3. ระวังอย่าสูดดมควันจากสารจะทำให้ระคายเคืองระบบทางเดินหายใจ ถ้าหายใจเข้าไปโดยการสูดดมฝุ่นควันของสารจะระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจ อาจเกิดปอดอักเสบ น้ำท่วมปอดได้
4. เก็บให้พ้นมือเด็ก ผู้สูงอายุ หรืออยู่ห่างจากสัตว์เลี้ยง เพื่อความปลอดภัยของสมาชิกในบ้าน
5. การใช้งานในอุตสาหกรรมก็ต้องปฏิบัติตามมาตรการเพื่อความปลอดภัยในที่ทำงาน ทั้งในด้านการจัดเก็บ การใช้งาน
6. ผู้ปฏิบัติงานที่ต้องใช้โซดาไฟ ควรมีมาตรการสวมชุดป้องกันสารเคมีเพื่อป้องกันการสัมผัสสารที่มีอันตราย โดยการใส่แว่นตาครอบกันสารเคมี สวมผ้าปิดจมูกหรืออุปกรณ์ที่ช่วยป้องกันทางเดินหายใจ สวมถุงมือยางที่ทนการกัดกร่อน และสวมถุงเท้าและรองเท้าที่ป้องกันสารเคมีด้วย
7. การเก็บสารโซดาไฟในโรงงานอุตสาหกรรม ต้องเก็บในภาชนะที่แห้ง ปิดสนิทมิดชิด อยู่ในบริเวณที่อุณหภูมิไม่สูงและมีอากาศถ่ายเท ส่วนโรงงานเองก็ต้องมีพื้นที่โล่ง โปร่ง อากาศถ่ายเทสะดวก ไม่เป็นห้องทึบ เพื่อลดความเสี่ยงต่อการสูดสารโซดาไฟเข้าสู่ร่างกาย
8. ไม่ควรจัดเก็บโซดาไฟไว้ใกล้กับสารเคมีที่มีฤทธิ์เป็นกรด เพราะหากเกิดการรั่วไหล อาจจะทำปฏิกิริยากัน ทำให้เกิดอันตรายและความเสียหายได้
โทษ หรือ อันตราย จาก “โซดาไฟ”
พิษจากโซดาไฟสามารถเข้าสู่ร่างกายได้จากหลายวิธี ทั้งการสัมผัสกับผิวหนัง เข้าสู่ดวงตา สูดดมไอระเหยของสาร หรือรับประทานโดยไม่รู้ตัว ซึ่งอาจทำให้เกิดผลกระทบต่อส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ดังนี้
- ผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจ หายใจลำบาก, ระคายเคืองเนื้อเยื่อบริเวณจมูก คอ ระบบทางเดินหายใจ, ลำคอ หรือกล่องเสียงบวมซึ่งอาจนำไปสู่การอุดตันของทางเดินหายใจส่วนบนหรือภาวะขาดอากาศหายใจได้, ปอดอักเสบ หรือมีภาวะน้ำในช่องเยื่อหุ้มปอด
- ผลกระทบต่อผิวหนัง แสบร้อนที่ผิวหนัง, ระคายเคือง, ผิวหนังไหม้อย่างรุนแรง
- ผลกระทบต่อหู ตา คอ และจมูก ระคายเคืองตา, สูญเสียการมองเห็น, แสบร้อนในจมูก ตา หู ริมฝีปาก หรือลิ้น
- ผลกระทบต่อระบบทางเดินอาหาร อาเจียน อาจมีเลือดปนออกมา, กระเพาะอาหารถูกกัดกร่อนอย่างรุนแรง, แสบร้อนในลำไส้และกระเพาะอาหาร, ท้องเสีย ถ่ายอุจจาระเป็นเลือด
- หากรับโซดาไฟเข้าไปในร่างกายในระยะยาวอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกายเป็นอย่างมากต่อระบบต่าง ๆ รวมทั้งก่อให้เกิดโรคมะเร็งอีกด้วย
ใช้ “โซดาไฟ” อย่างไรให้ปลอดภัย ข้อควรระวัง การรับมือ
- สวมสิ่งป้องกัน ถุงมือป้องกัน, ชุดป้องกัน, อุปกรณ์ป้องกันดวงตา และ อุปกรณ์ป้องกันหน้า
- หลีกเลี่ยงการหายใจเอาฝุ่นสารเข้าไป ถ้าหายใจเข้าไป ให้ย้ายผู้ป่วยไปยังที่ที่มีอากาศ บริสุทธิ์ และให้พักผ่อนในลักษณะที่หายใจได้สะดวก
- หลีกเลี่ยงการสัมผัสผิวหนัง ถ้าสัมผัสผิวหนัง ถอดเสื้อผ้าที่ปนเปื้อนทั้งหมดออกทันที ล้างด้วยสบู่และน้ำปริมาณมาก ซักเสื้อผ้าที่ปนเปื้อนสารให้สะอาดก่อนนำกลับมาใช้ใหม่
- หลีกเลี่ยงการสัมผัสดวงตา หากเข้าตา ล้างด้วยน้ำเป็นเวลาหลาย ๆ นาที หากใส่คอนแทคเลนส์ ให้ถอดคอนแทคเลนส์ออก หากถอดออกได้ง่าย ให้ล้างตาต่อไป 15 นาที และนำตัวส่งแพทย์ทันที
- หลีกเลี่ยงการกิน ถ้ากลืนกิน ให้ล้างปาก ห้ามทำให้อาเจียน และนำตัวส่งแพทย์ทันที
การเก็บรักษาโซดาไฟให้ถูกต้องและปลอดภัย
สำหรับการใช้ในครัวเรือน โซดาไฟสามารถหาซื้อได้ตามซุปเปอร์มาร์เก็ตต่าง ๆ จะอยู่ในลักษณะของผง หรือเกล็ด หรือสังเกตุฉลากที่ระบุไว้ว่า เป็นโซเดียมไฮดรอกไซต์ 65% ซึ่งอาจจะบรรจุอยู่ในซองฟอยล์ ขนาดพอใช้ แต่ลดความเข้มข้นลง ให้เหมาะแก่การใช้ในครั้งเดียว เพื่อลดปัญหาและลดความเสี่ยงในการจัดการจัดเก็บที่ไม่ถูกวิธี ซึ่งอาจก่อให้เกิดอุบัติเหตุจากการใช้สารเคมีได้
ควรเก็บโซดาไฟไว้ในภาชนะพลากติกที่มีความหนา เซรามิก หรือแก้วพร้อมฝาที่ปิดสนิท โดยไม่ควรเก็บโซดาไฟไว้ในจุดที่มีความชื้น เพื่อป้องกันโซดาไฟไม่ให้ทำปฏิกิริยากับความชื้น นอกจากนั้นยังต้องระวังไม่ให้โซดาไฟสัมผัสถูกกรดหรือสารที่ติดไฟอีกด้วย
ขอบคุณข้อมูล สินมั่นคง
อ่านข่าวเพิ่มเติม
- ด่วน! จับแล้ว ‘เจ๊นัท’ สาวสองฆ่าเผาอำพราง ‘น้องซัน’ นักศึกษาหนุ่ม
- คุกบางขวางโต้ลั่นไม่มีการลอบฆ่า ‘เสี่ยโป้’
- ‘เสี่ยโป้’ ถูกลอบฆ่าในคุกบางขวาง ญาติหวั่นตายคาคุก
ติดตามเราได้ที่