Songs in The Key of Life : Ghost Town by The Specials เมืองผีหลอก

บทความพิเศษ | ภาสกร ประมูลวงศ์

Songs in The Key of Life

: Ghost Town by The Specials

เมืองผีหลอก

ในยุคสมัยต้นทศวรรษที่ 80’s อังกฤษไม่ได้ยิ่งใหญ่เกรียงไกรเหมือนอย่างที่เราเห็นเฉกเช่นทุกวันนี้

ประเทศขนาดกะทัดรัดที่มีประชากรเพียงห้าสิบกว่าล้าน ผู้คนอยู่ได้ด้วยระบบกึ่งสวัสดิการจากรัฐบาล เงินเฟ้อพุ่งไปถึง 27% เสกให้ภาษีรายได้สูงลิบลิ่ว (เคยขึ้นถึง 83% มาแล้วในช่วงหลังสงคราม)

บริษัทห้างร้านต้องออกนโยบายมาทำงานอาทิตย์ละสามวันเพื่อลดรายจ่าย บ้างก็เลิกจ้างไปเลยสิ้นเรื่องสิ้นราว คนตกงานระนาว คิดจะหนีก็หนีไม่พ้นเพราะโดนกันหมดทั่วสารทิศ

ที่มาพร้อมๆ กันคือความวุ่นวายอย่างบ้าคลั่งในสังคมทุกหัวระแหง

นับประสาอะไรกับเมืองอุตสาหกรรมหนักประกอบรถยนต์ โคเวนทรี่ (Coventry) พื้นที่ที่เคยเป็นห้องทำคลอดของจากัวร์ แลนด์โรเวอร์ เปอโยต์ และแบรนด์อีกมากมายที่เลิกกิจการไปแล้วก็ประสบปัญหาไม่มากไม่น้อยไปกว่าที่อื่น

ที่แห่งนี้ยังเป็นถิ่นกำเนิดของวงสกา-เร็กเก้ The Specials ซึ่งทำเพลงสะท้อนสภาพสังคม

“ตอนนั้น พวกผมยังถือว่าโชคดีที่พอมีงานทัวร์ของวง” เจอร์รี่ แดมเมอร์ส (Jerry Dammers) มือคีย์บอร์ดสารภาพเสี่ยงอ่อยกับ The Guardian

“ที่ลิเวอร์พูล เราเห็นผู้คนหน้านิ่วคิ้วขมวดเพราะอู่ต่อเรือปิดตัวลงแล้วร้านรวงปิดตาม ส่วนไนต์คลับไม่ต้องพูดถึง ที่กลาสโกว์ (สกอตแลนด์) ผมเห็นหญิงชราตัวเล็กๆ ยืนขายไส้กรอกกับข้าวของในบ้านที่พอจะเปลี่ยนเป็นเงินได้ มันเป็นภาพที่น่าเศร้าว่ะ ประเทศนี้ต้องการความเปลี่ยนแปลง ผมมั่นใจว่าเรามาผิดทาง”

ภาพในหัวนำทางให้เขาและเพื่อนๆ เปลี่ยนเป็นบทเพลงแห่งยุคสมัย Ghost Town ถูกขับเคลื่อนด้วยเนื้อร้องง่ายๆ เข้าใจง่ายๆ แต่ทำยากและอยู่นานโดยมีอินโทรติดหูยาวๆ เป็นไกด์นำทาง

เสียงล่องลอยโหยหวลหลอกหลอนของคีย์บอร์ดเมื่อประกอบกับเครื่องเป่าฟังเหมือนคนไร้ซึ่งความหวัง ซึ่งจะบ่นไปก็แค่นั้นเพราะรู้กันว่าทำอะไรไม่ได้นอกจากรวมกลุ่มประท้วงเรียกร้องรัฐบาล

สภาพสังคมเปลี่ยนแปลงไปสู่ระบบพังก์ (Punk) กลุ่มคนผู้ซึ่งไม่สนใจขนบหรือกรอบใดๆ ทั้งสิ้น

ผมรู้ดีเพราะผมเคยอยู่ที่นั่น

วันจันทร์หยุด วันพุธเหงา วันเสาร์จุก

คืนวันศุกร์ เงียบสิ้นดี ผีหลอกหลอน

อาทิตย์หงอย อังคารเหงา เอาแต่นอน

เก็บแรงก่อน พฤหัสฯ นัดชุมนุม

เกิดแต่ตม เรียนมาต่ำ ทำไงได้

สมัครใจ ก็กล่าวหา ว่ามั่วสุม

แท้จริงเรา รวมหัวกัน หมั่นชุมนุม

เอาเรื่องกลุ้ม บอกรัด’บาล งานไม่มี (โว้ย)

ย้อนกลับไป ยุครุ่งเรือง เฟื่องไม่หยอก

ไหนใครบอก มีกินใช้ ไว้ศักดิ์ศรี

มีเกียรติด้วย พูดฉานฉะ ซะดิบดี

ประชาชี นั่งตบยุง อย่างกลุ้มใจ

ค่าเงินแข็ง ภาษีแพง ค่าแรงหด

เงินทุนหมด ขาดทุนแหลก แบกไม่ไหว

ท่านอ้างว่า ยุคตกต่ำ ให้ทำไง

วอนผู้ใหญ่ ลองจนดู จะรู้เอง

Ghost Town ตัดเป็นซิงเกิลและวางจำหน่ายในเดือนพฤษภาคม ปี 1981ถือเป็นช่วงเวลาหน้าสิ่วหน้าขวานของพรรคอนุรักษนิยมภายใต้การบัญชาการของนายกรัฐมนตรีสมญานางสิงห์เหล็ก มาร์กาเร็ต แธตเชอร์ (The Iron Lady, Magaret Thatcher) โดยระหว่างที่ภาครัฐกำลังคลำเป้าและทิ้งขว้างคนตกงาน เพลงนี้กลับถูกหยิบยกเป็นเครื่องมือปลุกใจคนให้ลุกฮือ

“ขณะกำลังบันทึกเสียงครั้งแรกในปี 1980 เราไม่ได้คาดหวังว่ามันจะเป็นเพลงมาร์ชอะไรเลย ผมจำได้ว่าเราคุยกันถึงเหตุการณ์ประท้วงครั้งรุนแรงที่บริ๊กซตัน (Brixton) กับบริสตอล (Bristol) การที่มันเข้ากับสถานการณ์บ้านเมืองเป็นความประหลาดใจที่พอจะเข้าใจได้” เทอร์รี่ ฮอลล์ (Terry Hall) ผู้ล่วงลับกล่าว

การประท้วงครั้งนั้นรุนแรงและขยายผลไปยัง Toxteth, Tottenham, Handsworth, Moss Side และ Southall ซึ่งอุดมไปด้วยผู้อพยพกับคนดำยากจน

ว่ากันตามตรง ถ้าเราดูเนื้อร้องสั้นๆ มันไม่ได้พูดถึงปัญหาในระดับชาติก็จริง แต่กลับกล่าวถึงบ้านเมืองที่เคยรุ่งเรืองแล้วกลับมาเงียบเหงาเศร้าทรวงประหนึ่งโดนพระเจ้าสาปแช่ง รัฐบาล (ในขณะนั้น) ไม่ทำอะไรนอกจากตัดงบประมาณ

ที่เด็ดดวงกว่า เพลงนี้ได้รับการยกย่องจาก NMW, Melody Maker, Sounds ให้เป็น Single of The Year ชนิดทิ้งคู่แข่งไม่เห็นฝุ่น

แถมถูกพ่วงให้อยู่ในสื่ออื่นๆ กันลืมอีกมากมายเป็นต้นว่ากาย ริชชี่ (Gut Ritchie) บรรรจุไว้ในงาน Snatch เช่นเดียวกับหนังจากผู้กำกับคนอื่นๆ ต่างยุคต่างสมัย ต่างกรรมและวาระ Shaun of The Dead, Wendell & Wild และ Father Ted

“ทุกครั้งที่ผมได้ยินเพลงนี้ ผมโคตรคิดถึงบ้าน” เขาหมายถึงเมืองโคเวนทรี่ ผู้ที่เอ่ยคำนี้คือ จอห์น แบรดเบอรี่ (John Bradbury) มือกลอง

“เราเคยมีชีวิตที่ดี มีอนาคต เพลงนี้เป็นแค่หยิบมือเดียวที่สะท้อนภาพเหล่านั้น”

ว่ากันว่า ยิ่งสภาพสังคมเสื่อมทรามเท่าใด งานศิลปะจะยิ่งทวีความยอดเยี่ยมเพราะมันได้สะท้อนความคิดของผู้คนออกมา

Ghost Town ปลดปล่อยตัวเองออกมาจากเพลงอันดับหนึ่งทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด มันไม่ได้พูดถึงเรื่องความรักหนุ่มสาว ห่างไกลจากโพสต์พังก์หัวตั้งหน้าสวยเสียงหล่อตามสมัยนิยม

นักดนตรีในวงก็ไม่ได้ขายกลับหาญกล้าทำเพลงสกาเพื่อชีวิต กลับกลายเป็นถูกที่ถูกเวลาและจุดติด

เหมือนมาร์กาเร็ต แธตเชอร์ นายกรัฐมนตรีในยุคนั้นจะได้ยินเพลงเพลงนี้ เธอเริ่มเปลี่ยนแปลงหลายอย่างเพื่อให้อังกฤษกลับไปเป็นอังกฤษอีกครั้ง โดยหนึ่งในหลายๆ สิ่งก็คือการปฎิรูปการศึกษา ซึ่งก็ต้องขอบคุณเคนเนธ เบเกอร์ (The Lord Baker of Dorking) ผู้ซึ่งเป็นเจ้ากระทรวง โดยให้โรงเรียนต่างๆ ในประเทศปลดแอกตัวเองจากรัฐ เพราะเชื่อว่า “ตนย่อมเป็นที่พึ่งแห่งตน”

มากกว่านั้นยังส่งเสริม Poly Technics หรือ Non-University ซึ่ง “ระบบงานอาชีวศึกษา” (เริ่มต้นในปี 1969) ผู้คนมากมายจบหลักสูตรแล้วสามารถประกอบอาชีพได้เลย

นับแค่ปี 1991 ปีเดียวก็มีถึง 380,000 คนที่เดินหน้าเข้าเรียนและมีงานมีการทำ

เพื่อนผมคนหนึ่งก็เป็นถึงเชฟชื่อดังจากเคมเปญนี้

Ghost Town เป็นทั้งจุดเริ่มต้นและจุดจบ หลังบันทึกเสียงแล้วเสร็จ เทอร์รี่ ฮอลล์ และสมาชิกอีกสองคนขอลาออกเพื่อไปตั้งวงใหม่ Fun Boy Three ตามด้วย The Colourfield มีเพลงฮิตบ้างประปราย

ปี 2008 เขากลับมาร่วมวงอีกครั้งเพื่อออกทัวร์และติดลมจนออกอัลบั้ม Encore

แต่ก็นั่นแหละ ไม่มีเพลงใดจะสร้างปรากฏการณ์ได้เหมือน Ghost Town อีกแล้วเพราะเขาเสียชีวิตจากโรคมะเร็งและจากไปตั้งแต่ปี 2022

“ผมอายุ 11 ตอนเพลงนี้ออก” อเล็กซ์ เพททริดิส (Alex Petridis) สื่อมวลชนด้านดนตรีผู้เป็น Ghost Writer ให้หนังสือ ME ของเซอร์เอลตัน จอห์น กล่าว “ตอนฟังทีแรก มันไม่เห็นจะเกี่ยวกับสังคมตรงไหน แต่พอจับเหตุการณ์เข้าไป ผมก็ถึงบางอ๋อ ถือเป็นเพลงอันดับหนึ่งที่แปลกประหลาดน่าสนใจมาก”

ใช่ครับ มันแปลกประหลาด ปี 1981 เกิดการก่อจลาจลในเมือง Brixton ยานพาหนะกว่าสองร้อยถูกทำลาย มีผู้ได้รับบาดเจ็บไม่ต่ำกว่า 450 คน หลังจากถูกโจมตีจากฝูงชนที่บ้าคลั่ง เจ้าหน้าที่ตำรวจต้องรับมือกับอีกกว่าห้าพันชีวิตในพื้นที่อื่นๆ ซึ่งลามไปทั่วเกาะอังกฤษ

“ไม่เหมือนลอนดอนเหมือนอยู่ในกรุงเบรุตมากกว่า” เจ้าหน้าที่รายหนึ่งกล่าว “หรือไม่ก็สงครามโลกครั้งที่สาม รถยนต์ถูกวางเพลิง ประชาชนวิ่งลนลานไปทั่ว ผมไม่อยากเชื่อว่าสิ่งนี้จะเกิดขึ้นกับประเทศของเรา”

ชั่วอึดใจ รถเมล์สองชั้นสีแดงถูกห้อมล้อมไปด้วยผู้คนที่โกรธเกรี้ยว คนขับถูกบังคับให้วิ่งรถไปประสานงากับด่านที่ตำรวจตั้งไว้ ขณะแก๊สน้ำตาพวยพุ่งจากทั่วสารทิศ

ตอนนี้บริเวณ St Paul ละแวก Brixton กลายเป็นสถานที่ที่เงียบสงบน่าอยู่และแพงระยับไปเสียแล้ว ในวันที่แดดใส เราจะได้ยินเพลง Ghost Town ดังแว่วมาจากที่ใดสักแห่ง

https://twitter.com/matichonweekly/status/1552197630306177024

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : Songs in The Key of Life : Ghost Town by The Specials เมืองผีหลอก

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichonweekly.com