Dark Empaths พฤติกรรมด้านมืดของการใช้ความเข้าอกเข้าใจ มองหาช่องว่างในความอ่อนไหว เพื่อหลอกใช้คนอื่น
ความอ่อนโยน เข้าอกเข้าใจไปหมดซะทุกอย่าง เหมือนว่าแคร์ความรู้สึกมากๆ แค่มองตาก็ล่วงรู้ถึงความรู้สึกภายใน โดยไม่ต้องพูดออกมา…
ที่กล่าวมานี้ดูเหมือนว่าจะเป็นคุณลักษณะชวนเคลิ้มที่หากใครได้เจอ ก็น่าจะทำให้รู้สึกใจบางได้ไม่ยาก มองเผินๆ ก็ดูโอเค ไม่เห็นเป็นพิษเป็นภัยตรงไหน ทว่าในคุณสมบัติที่เหมือนดีต่อใจแบบนี้นี่แหละ เราอาจต้องกลับมาดึงสติให้ดีๆ อีกที เพราะมันอาจเป็นความร้ายกาจที่ทำให้ปวดใจทีหลัง ซึ่งเรียกว่า Dark Empaths ที่ซ่อนมาภายใต้ความละมุนนี้ก็ได้
คำว่า Dark Empaths ถูกพูดถึงครั้งแรกตั้งแต่เมื่อประมาณ 4 ปีก่อน ในรายงานเรื่อง Journal Personality and Individual Differences ซึ่งให้คำจำกัดความพฤติกรรม Dark Empaths ว่ามันคือนิสัยแย่ๆ ที่เคลือบแฝงมาในรูปของการมี Empathy หรือความเข้าอกเข้าใจคนอื่นในระดับที่สูง แต่กลับเป็น Empathy ที่ถูกปลอมแปลงขึ้นมาเพื่อหวังผลประโยชน์บางอย่างจากอีกฝ่ายหนึ่ง
Nadja Heym นักวิชาการด้านจิตวิทยาบุคลิกภาพ มหาวิทยาลัย Nottingham Trent ผู้ร่วมเขียนรายงานชิ้นนี้อธิบายว่า Dark Empaths อาจเป็นด้านมืดของ Affective Empathy หรือความสามารถในการรับรู้ถึงอารมณ์ความรู้สึกของคนอื่น สัมผัสความรู้สึกนั้นได้เป็นอย่างดี และรู้สึกเข้าอกเข้าใจอีกฝ่ายในระดับเข้มข้น แต่พอเป็น Dark Empaths ยังเหนือกว่าตรงที่คาดเดารีเเอ็กของอีกฝ่ายได้ด้วยว่าจะเป็นไปในทิศทางไหน และเมื่อเข้าใจทั้งหมดนั่นแล้วก็ทำให้สามารถ ‘ควบคุม’ อีกฝ่ายได้แบบอยู่หมัด ทีนี้จะลาก จะจูงไปไหนก็ทำได้ไม่ยากแล้ว
ที่มากกว่านั้น ความร้ายกาจของ Dark Empaths ยังเป็นการลักลอบ ฉกฉวยโอกาส มองหาช่องว่างในช่วงเวลาที่อีกฝ่ายกำลังอ่อนไหว อ่อนแอ หรือรู้สึกไม่มั่นคง ด้วยพฤติกรรมที่ดูเหมือนแคร์ แต่จริงๆ อาจจะไม่ได้แคร์ขนาดนั้น ที่เชื่อว่าหากใครโดนเข้า ก็คงรู้สึกยิ่งสับสน เหมือนกำลังอยู่ในเกมปั่นประสาทไม่น้อย
นักจิตวิทยาบอกว่า จริงๆ แล้วพฤติกรรม Dark Empaths อาจเป็นส่วนหนึ่งของบุคลิกภาพด้านมืด 3 อย่าง นั่นคือ Machiavellianism นิสัยเจ้าเล่ห์ ชอบหลอกลวง หลอกใช้คนอื่นเพื่อสร้างอำนาจให้แก่ตัวเอง Narcissism นิสัยหลงตัวเอง ชื่นชมตัวเองอย่างหนัก และ Psychopathy นิสัยโหดเหี้ยม ไร้สำนึกถูกผิด ไร้ความเห็นอกเห็นใจ ซึ่งบุคลิกภาพเหล่านี้เองที่มักจะนำไปสู่การ Manipulate (ควบคุม ชักจูง) และ Exploit (เเสวงหาประโยชน์) ในทางใดทางหนึ่ง
เราชอบบทความของ Theguardian ที่ใช้คำได้เห็นภาพมากๆ ว่า Dark Empaths ก็เหมือน ‘good and evil wrapped up in the same package’ ที่หมายความว่าพวก Dark Empaths จะมาหาเราได้ในแบบทั้งเป็นพระเจ้าและปิศาจในเวลาเดียวกัน โดยที่เราเองก็ยากจะดูออก ยิ่งในเวลาอ่อนไหวด้วยแล้ว มนุษย์ Dark Empaths ยิ่งเป็นอันตรายกับใจเราเข้าไปใหญ่ โดยเฉพาะเมื่อ Dark Empaths มักเกิดขึ้นได้ในความสัมพันธ์แบบโรแมนติกมากกว่าในชุดความสัมพันธ์อื่นๆ ด้วย
แม้แต่นักจิตวิทยาเองก็ยอมรับว่า เป็นเรื่องยากที่จะมองออกว่าใครที่เข้ามามีความสัมพันธ์กับเรานั้น เนื้อแท้เขาเป็นคนมี Empathy จริงๆ หรือเป็นพวกที่ชอบ ‘ปลอม’ Empathy ขึ้นมาเพื่อล่อหลอกเรากันแน่ เพราะสัญญาณที่จะบอกได้ก็มีความซับซ้อน และมีรายละเอียดแตกต่างกันไป
แล้วเราที่เป็นมนุษย์ธรรมดาๆ คนหนึ่งจะรู้ได้อย่างไรว่ากำลังถูกหลอกใช้ด้วยพฤติกรรม Dark Empaths อยู่หรือเปล่า
นักจิตวิทยา Nadja Heym บอกว่าอย่างน้อยๆ เวลาเจอคนที่มี Empathy จ๋าๆ ก็อยากให้เราตั้งใจมองดีๆ ว่าในทุกๆ ความเข้าอกเข้าใจ และภายใต้ความแคร์ที่ดูมากมายนั้นมันมีวาระซ่อนเร้นอะไรอยู่หรือเปล่า มีอะไรไหมที่เขาคนนั้นดูใจดีแค่กับเรา หรือกับบางคนมากเป็นพิเศษ แต่กลับใจร้ายกับคนอื่นๆ ได้อย่างไม่น่าเชื่อ หรือแม้แต่บางครั้งเวลาที่การรีเเอ็กของเราไม่เป็นไปตามที่เขาคาดหวัง ความใจร้ายนั้นก็ย้อนกลับมาหาตัวเราเองแทน ด้วยการที่เขา ‘ปั่น’ ให้เรารู้สึกผิดหรือด้อยค่าคล้ายๆ กับ Gaslight เราอยู่ในที
อีกวิธีหนึ่งที่อาจช่วยให้เรามองพฤติกรรม Dark Empaths ออกได้บ้าง น่าจะเป็นการสังเกตว่าเขามักมีปฏิกริยาแบบเร็วๆ กับคนที่พบเจอกันชั่วคราวอย่างไร โดยเฉพาะกับคนที่เขาคิดว่าอยู่ในสถานะด้อยกว่าตัวเอง ไปจนถึงวิธีการที่เขาจะพูดถึงคนอื่น วิธีที่เขาเล่นมุกตลกถึงสิ่งต่างๆ เขาคิดว่าตัวเองเหนือกว่า แล้วกดคนอื่นให้ตัวเล็กกว่าเขาไหม ไปจนถึงวิธีที่เขาเลือกว่าจะคบหากับใคร เขาเรียกคนลักษณะแบบไหนว่าเป็นเพื่อน ต่างๆ เหล่านี้ล้วนเป็นรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่ไม่ควรมองข้ามหากจะจับไต๋มนุษย์ Empathy แบบปลอมๆ
อย่างน้อยๆ การมีอยู่ของ Dark Empaths ก็ช่วยย้ำเตือนเราว่าบางครั้งความละเอียดอ่อน ความเข้าอกเข้าใจ กับความไม่เเยเเสใครเลยนอกจากตัวเองก็สามารถมาพร้อมๆ กัน ในตัวคนๆ เดียวกันได้อย่างไม่น่าเชื่อ และเราเองนี่แหละที่ต้องระวัง ไม่ปล่อยใจไปกับความรู้สึกปลอดภัยที่เห็นตรงหน้าเร็วเกินไปนัก
อ้างอิง
https://irep.ntu.ac.uk/id/eprint/40458/1/1351426_Heym.pdf
https://www.verywellmind.com/cognitive-and-emotional-empathy-4582389
อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง
- Dark Empaths พฤติกรรมด้านมืดของการใช้ความเข้าอกเข้าใจ มองหาช่องว่างในความอ่อนไหว เพื่อหลอกใช้คนอื่น
- “เราปฏิบัติกับคนอื่นเช่นเดียวกับการเขียนจดหมายรัก แต่กับผู้มีพระคุณกลับปฏิบัติราวกับเขียนบนเศษกระดาษ” Displacement ทฤษฎีทางจิตวิทยาที่ว่าด้วย ทำไมคนเราจึงมักพูดไม่ดีกับคนใกล้ตัว?
- ไม่ว่าเพศไหนก็เสี่ยงติดเชื้อ HPV ได้ทั้งนั้น ฉีดวัคซีนป้องกันให้แค่ผู้หญิงอาจไม่พอ เพราะผู้ชายก็มีโอกาสเป็นพาหะส่งต่อเชื้อโดยไม่รู้ตัว
ตามบทความก่อนใครได้ที่
- Website : Mirror Thailand.com