“ธนบัตรชำรุด” แบบไหนสามารถแลกคืนได้บ้าง? ได้เต็มจำนวนหรือไม่? มีขั้นตอนอย่างไร?

หลายคนอาจเคยเจอกับสถานการณ์ "ธนบัตรชำรุด" ไม่ว่าจะเป็นธนบัตรมีรอยฉีกขาด สีธนบัตรเปลี่ยนไป หรือเแม้แต่ได้รับเงินทอนที่เป็นธนบัตรขาดสองท่อนแล้วถูกแปะด้วยเทปกาวเข้าด้วยกันซึ่งก็เกิดความสงสัยว่าธนบัตรเหล่านี้ยังใช้ได้อยู่หรือไม่ และจะสามารถนำไปแลกเปลี่ยนเป็นธนบัตรใหม่ได้หรือไม่

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) อธิบายถึงกรณีของ "ธนบัตรชำรุด" ไว้ว่ามีธนบัตรอยู่ 4 ประเภท ที่ไม่เป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย ตามพระราชบัญญัติเงินตรา พุทธศักราช 2501 มาตรา 18 ซึ่งสามารถนำแลกเปลี่ยนได้ ดังนี้

1.ธนบัตรครึ่งฉบับ

โดยธนบัตรครึ่งฉบับนั้น คือ ธนบัตรที่ถูกแยกตรงกลางหรือใกล้กับกลางเป็นสองส่วนตามยืนเท่านั้น โดยได้กำหนดหลักเกณฑ์การรับแลกไว้ว่า ให้รับแลกเปลี่ยนแต่ละครึ่งฉบับ ได้ครึ่งราคาของราคาเต็มของธนบัตรนั้น โดยต้องเขียนคำร้องการขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุด

2.ธนบัตรต่อท่อนผิด

ธนบัตรต่อท่อนผิด คือ ธนบัตรซึ่งมีส่วนของธนบัตรฉบับอื่นมาต่อเข้าเป็นฉบับเดียวกัน โดยหลักเกณฑ์การรับแลก คือ ถ้าไม่เกินสองท่อน แต่ละท่อนเป็นธนบัตรแบบและชนิดราคาเดียวกันให้รับแลกเปลี่ยนได้เต็มราคาของธนบัตรนั้น ในกรณีที่ธนบัตรชำรุดขาดออกจากกันมากกว่าสองท่อน จะต้องเขียนคำร้องการขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุด

3.ธนบัตรขาดวิ่น

ธนบัตรขาดวิ่น คือ ธนบัตรซึ่งมีส่วนหนึ่งส่วนใดขาดหายไป หลักเกณฑ์การรับแลกนั้น หากส่วนที่เหลืออยู่มีมากกว่าครึ่งฉบับ และสามารถพิสูจน์ได้อย่างชัดเจนว่าเป็นธนบัตรรัฐบาล และมีสภาพที่จะไม่เสียหายจากการจัดส่ง ให้รับแลกเปลี่ยนได้เต็มราคาของธนบัตรนั้น

4.ธนบัตรลบเลือน

ธนบัตรลบเลือน คือ ธนบัตรที่มีเหตุทำให้อ่านข้อความหรือตัวเลขไม่ได้ความ หลักเกณฑ์การรับแลก หากการลบเลือนนั้นไม่ถึงกับทำให้ไม่รู้ได้ว่าเป็นธนบัตรแท้จริง โดยให้รับแลกเปลี่ยนได้เต็มราคาของธนบัตรนั้น ซึ่งในกรณีนี้จะต้องเขียนคำร้องการขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุด เพื่อให้เจ้าหน้าที่ได้ทำการพิสูจน์ว่าเป็นธนบัตรรัฐบาล

แลก "ธนบัตรชำรุด" ได้ที่ไหนบ้าง?

ทั้งนี้ผู้ที่ถือใน 4 ลักษณะดังกล่าวนั้นสามารถทำการขอแลกเปลี่ยนธนบัตรชำรุด ผ่าน

• ธนาคารออมสินทั่วประเทศ (ให้บริการในเวลาทำการทุกวัน)
• ธนาคารพาณิชย์ทั่วประเทศ (ให้บริการเฉพาะวันพุธ ยกเว้นสาขาย่อยและสาขาในห้างสรรพสินค้า)
• คลินิกธนบัตร ณ ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารแห่งประเทศไทย ชั้น 1 ทุกวันพุธ สุดท้ายของเดือน เวลา 10.00 - 15.00 น.

ขั้นตอน-หลักเกณฑ์ที่ต้องรู้ ในการแลก "ธนบัตรชำรุด"

สำหรับขั้นตอนและหลักเกณฑ์ที่ต้องรู้ในการแลก เบื้องต้นในกรณีแลกเปลี่ยนได้ทันที จะต้องเป็นธนบัตรชำรุดที่มีเนื้อธนบัตรเหลืออยู่เกินกว่า 3 ใน 5 ส่วน และสามารถพิสูจน์ได้อย่างชัดเจนว่าเป็นธนบัตรรัฐบาล สามารถแลกเปลี่ยนได้เต็มตามราคาหน้าธนบัตร

กรณีต้องเขียนคำร้อง ได้แก่

• ธนบัตรชำรุดครึ่งฉบับ
• ธนบัตรต่อท่อนผิด
• ธนบัตรขาดจนแยกจากกันมากกว่า 2 ส่วน
• ธนบัตรขาดวิ่นที่มีเนื้อน้อยกว่า 3 ใน 5 ส่วน
• ธนบัตรที่ต้องการการตรวจพิสูจน์จากเจ้าหน้าที่ผู้มีความชำนาญ

ผู้ขอแลกต้องเขียนคำร้องขอแลกเปลี่ยนตามแบบที่กำหนด พร้อมแนบธนบัตรชำรุดและสำเนาสมุดบัญชีธนาคารใดก็ได้ยื่นต่อเจ้าหน้าที่ธนาคาร เพื่อนำส่งให้ ธปท. พิจารณาค่าแลกเปลี่ยน

ธปท.จะแจ้งผลการพิจารณา และโอนเงินค่าแลกเปลี่ยนเข้าบัญชีออมทรัพย์ ตามที่ระบุไว้ในคำร้อง

สำหรับธนบัตรชำรุดที่ถูกไฟไหม้เกรียม ถูกสัตว์หรือแมลงกัดแทะ หรือเปี่อยติดกันเป็นปึกเป็นจำนวนมาก ซึ่งอาจได้รับความเสียหายระหว่างการจัดส่ง ผู้ขอแลกต้องดำเนินการดังนี้

• นำธนบัตรไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่ธนาคารและเขียนคำร้องไว้เป็นหลักฐาน พร้อมแนบสำเนาสมุดบัญชีของท่าน (ธนาคารใดก็ได้)
• กรณีธนบัตรชำรุดที่เกิดจากไฟไหม้เกรียม ต้องแนบใบแจ้งความการเกิดเพลิงไหม้ด้วย
• นำธนบัตรและใบคำร้องมาติดต่อขอแลกด้วยตนเอง ที่สายออกบัตรธนาคาร หรือศูนย์จัดการธนบัตร ธนาคารแห่งประเทศไทย

ที่มา : https://www.bot.or.th/th/our-roles/banknotes/claims.html#accordion-0fb696385a-item-281e20067d