รู้จัก CBDC vs CRYPTO
ทั่วโลกก้าวเข้าสู่สังคมดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ โดยเฉพาะวงการการเงินที่กำลังมุ่งหน้าสู่สังคมไร้เงินสด คริปโทเคอร์เรนซี่ (Cryptocurrency) เป็นสกุลเงินดิจิทัลที่เราได้ยินกันจนคุ้นหู ขณะที่ธนาคารกลางของแต่และประเทศก็กำกลังพัฒนาสกุลเงินดิจิทัล (Central Bank Digital Currency) ของตัวเอง แล้วความแตกต่างของคริปโตเคอร์เรนซี่และ CBDC คืออะไร มาหาคำตอบกันได้ที่นี่
Central Bank Digital Currency (CBDC) เป็น "สกุลเงิน" ในรูปแบบดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารกลาง ซึ่งมีคุณสมบัติในการเป็นสื่อกลางเพื่อชำระค่าสินค้าและบริการ สามารถรักษามูลค่า และเป็นหน่วยวัดทางบัญชีได้ โดยทั่วไปจะออกเพื่อ 3 วัตถุประสงค์ คือ (1) ไม่ให้เกิดการผูกขาดและลดความเสี่ยงในระบบการชำระเงินจากการพึ่งพาบริการทางการเงินภาคเอกชนมากไป ซึ่งมักเกิดกับประเทศที่คนไม่ค่อยใช้เงินสดแล้ว เช่น สวีเดนที่มีแผนจะออกสกุลเงิน (2) ลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพระบบการชำระเงิน (3) เพิ่มโอกาสเข้าถึงบริการทางการเงิน
ในปัจจุบันธนาคารกลางทั่วโลกมีการตื่นตัวเรื่อง CBDC มากขึ้น เช่น ประเทศจีนที่ประกาศใช้เงินดิจิทัลหยวนสำหรับประชาชนอย่างเป็นทางการไปแล้วเมื่อช่วงต้นปี 2563 ในส่วนของประเทศไทยนั้น ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ร่วมกับธนาคารพาณิชย์ 8 แห่งได้ริเริ่ม "โครงการอินทนนท์" ตั้งแต่ปี 2560 เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของการใช้ CBDC ในภาคสถาบันการเงิน รวมถึงมีการทดลองการโอนเงินข้ามประเทศร่วมกับธนาคารกลาง
โดยล่าสุดธนาคารแห่งประเทศไทย(ธปท.) ได้พัฒนาระบบต้นแบบการชำระเงินในภาคธุรกิจโดยใช้ CBDC ซึ่งเกิดจากความร่วมมือระหว่าง ธปท.เอสซีจีและบริษัทดิจิทัล เวนเจอร์ส จำกัด โดยมีบริษัท ConsenSys เป็นผู้สนับสนุนด้านเทคโนโลยี โดยได้เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่เดือนมิถุนายน ปี 2563เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความยืดหยุ่นของการชำระเงินในการรองรับการสร้างนวัตกรรมทางการเงินใหม่ๆ ให้กับภาคธุรกิจ ซึ่งผลการพัฒนาและทดสอบสรุปได้ว่าเทคโนโลยีดังกล่าวสามารถเพิ่มประสิทธิภาพ (Efficiency) การชำระเงินให้แก่ภาคธุรกิจได้เป็นอย่างดี
สิ่งสำคัญของการพัฒนาระบบต้นแบบนี้ เป็นครั้งแรกของ ธปท. ที่ขยายขอบเขต CBDC ไปสู่ผู้ใช้งานในภาคธุรกิจ ซึ่งเป็นก้าวสำคัญในการเตรียมความพร้อมเพื่อให้เท่าทันพัฒนาการของสกุลเงินดิจิทัลทั้งในและต่างประเทศที่อาจเข้ามามีบทบาทมากขึ้นต่อกิจกรรมทางเศรษฐกิจและการเงินในอนาคต
นอกจากนี้ในปี 2564 – 2565 จะมีการศึกษาและพัฒนาสกุลเงินดิจิทัลสำหรับภาคประชาชน (Retail CBDC) รวมถึงเปิดให้ภาคประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนารูปแบบ CBDC เพื่อส่งเสริมให้การทำธุรกรรมทางการเงินสามารถรองรับการพัฒนานวัตกรรมท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงสู่ยุคดิจิทัล
คริปโทเคอร์เรนซี่ (Cryptocurrency) เช่น Bitcoin และ Ethereum เป็นสกุลเงินที่ออกโดยภาคเอกชน โดยเป็นหน่วยข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่สร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนสินค้า บริการ สินทรัพย์ดิจิทัลอื่น หรือสิทธิอื่นใด โดยสามารถใช้เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนสินค้าและบริการได้หากผู้ใช้ยอมรับ ปัจจุบันคริปโทเคอร์เรนซียังไม่ใช่เงินที่ธนาคารกลางใดในโลกรับรองว่าสามารถใช้ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย (legal tender) คริปโทเคอร์เรนซีที่รู้จักกันแพร่หลาย เช่น Bitcoin Ethereum เป็นต้น
โดยในประเทศไทยได้เริ่มมีการใช้คริปโทเคอร์เรนซี่เข้ามาเป็นตัวกลางในการแลกเปลี่ยนสินค้า เช่น บริษัทเมเจอร์ ซีนีเพล็กซ์ กรุ้ป จำกัด (มหาชน) ได้ทดลองรับแลกตั๋วหนังด้วยคริปโทเคอร์เรนซีเป็นรายแรกของไทย ตั้งแต่วันที่ 4 มี.ค. 64 ที่ผ่านมา ที่เมเจอร์ ซีนีเพล็กซ์ รัชโยธิน เป็นสาขาแรก โดยในช่วงเริ่มต้นการทดลองจะใช้บิทคอยน์ (Bitcoin) และคาดว่าจะเพิ่มสกุลเงินดิจิทัลอื่นๆเข้ามาเพิ่มเติมในอนาคต เช่น อีเธอเรียม (Ethereum) และเหรียญสกุลเงินของพันธมิตรคือ ZIPMEX (ZMT)
ความแตกต่างสำคัญของ CBDC และ คริปโทเคอร์เรนซี่ (Cryptocurrency) คือ “ผู้ออกใช้” และ “คุณสมบัติความเป็นเงิน” โดย CBDC ออกโดย “ธนาคารกลาง” ของแต่ละประเทศ และเข้าข่ายนิยามความเป็นเงินอย่างครบถ้วน คือ เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยน และสามารถชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย เป็นที่เก็บรักษามูลค่า คือมีมูลค่ามั่นคง และ เป็นหน่วยวัดมูลค่าของทั้งสินค้าและบริการ
สำหรับคริปโทเคอร์เรนซี คือ สินทรัพย์ดิจิทัลที่สร้างขึ้นด้วย “เทคโนโลยีบล็อกเชน” โดยปัจจุบันสามารถใช้เป็นสื่อกลางการแลกเปลี่ยนแทนที่เงินสกุลปกติ แต่ไม่เข้าข่ายคุณสมบัติความเป็นเงินและไม่มีกฎหมายรองรับให้ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย
ข้อมูลจาก ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.)
https://www.bot.or.th/Thai/BOTMagazine/Pages/256304_TheKnowledge_CBDC.aspx
https://www.bot.or.th/Thai/ResearchAndPublications/articles/Pages/Article_01Feb2019.aspx