เดนมาร์ก: ชีวิตต้องดำเนินไปข้างหน้า และทำความเข้าใจย้อนภายหลัง
The Momentum
อัพเดต 19 มิ.ย. 2564 เวลา 15.19 น. • เผยแพร่ 18 มิ.ย. 2564 เวลา 12.15 น. • บุญโชค พานิชศิลป์‘Søløb’ เกมการแข่งขันวิ่งรอบทะเลสาบของสองทีม ระหว่างการวิ่ง ผู้แข่งจะต้องหอบหิ้วลังเบียร์ติดไปด้วย ระยะทางสองกิโลเมตรรอบทะเลสาบเกนโทฟต์มีจุดพัก 20 จุด ทุกจุดที่ผู้แข่งวิ่งไปถึงจะต้องหยิบเบียร์จากลังขึ้นมาเปิดดื่ม ทีมไหนวิ่งเร็ว ดื่มเร็ว ทีมนั้นก็จะคว้าชัยชนะไป และเกมการแข่งขันนี้จะเริ่มขึ้นตอนบ่ายสามโมงสี่สิบห้านาที เพราะบรรดาผู้แข่งขันไม่อยากพลาดชั่วโมงเรียนก่อนหน้านั้น
เกมวิ่งรอบทะเลสาบที่ว่า เป็นฉากเปิดในหนังเรื่อง Druk(ดื่ม) หรือ Another Roundของผู้กำกับฯ โธมัส วินเทอร์แบร์ก (Thomas Vinterberg) ที่เพิ่งได้รับรางวัลออสการ์สาขาภาพยนตร์ต่างประเทศยอดเยี่ยม มันเป็นประเพณีของนักเรียนมัธยมปลายของโรงเรียนในย่านชานเมืองทางตอนเหนือของกรุงโคเปนเฮเกน ซึ่งลูกสาววัย 19 ปีของผู้กำกับฯ เคยเรียนอยู่
Drukได้รับการต้อนรับอย่างดีจากผู้ชมในเดนมาร์ก แม้ในช่วงวิกฤตของโควิด-19 ในปี 2020 ก็ยังมีผู้ชมกว่า 8 แสนคน ภายในเวลาเพียงไม่กี่สัปดาห์ก่อนที่โรงหนังจะพากันปิดตัว นับเป็นยอดที่ค่อนข้างสูงสำหรับประเทศที่มีประชากรเพียง 5.8 ล้านคน
หนังเรื่องนี้สะท้อนให้เห็นปัญหาของวัยรุ่นในเดนมาร์ก ที่เริ่มดื่มแอลกอฮอล์เร็วกว่าบรรดาวัยรุ่นชาติอื่นๆ ในยุโรป และพวกเขาดื่มจัด จากกรณีศึกษาขององค์การอนามัยโลก พบว่า 42 เปอร์เซ็นต์ของเด็กวัย 15 ปีเคยมีประสบการณ์ ‘เมาหนัก’ มาแล้วอย่างต่ำสองครั้ง นั่นถือเป็นสถิติสูงสุดของยุโรป
ชาวเดนมาร์กดื่มแอลกอฮอล์ไม่ใช่เพื่อความเพลิดเพลิน แต่เป็นการดื่มเพื่อการเมามายถึงขั้นขาดสติ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ถูกใช้เป็นรูปแบบหนึ่งของการเข้าสังคม อีกทั้งยังมีเกมหรือการละเล่นแบบไม่รู้จบมาใช้ในการดื่ม แน่นอนว่ามันต้องมากกว่าเกม ‘เป่ายิ้งฉุบ’ แบบที่คนจีนหรือคนไทยชอบเล่น
ผลการสำรวจพบว่า ประชากรเดนมาร์กทางตอนเหนือ อายุระหว่าง 18-65 ปีจำนวนหนึ่งในห้าสูบบุหรี่ หนึ่งในเจ็ดสูบต่อเนื่องทุกวัน จำนวนคนสูบบุหรี่เพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มคนที่มีระดับการศึกษาไม่สูงนัก
ส่วนสถิติการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ คนเดนมาร์กวัยผู้ใหญ่จะดื่มโดยเฉลี่ย 2.5 ครั้งต่อสัปดาห์ ซึ่งมากกว่าในประเทศเพื่อนบ้านนอร์ดิกด้วยกันถึงสองเท่า
ผลที่ตามมาก็คือสถิติการเสียชีวิตที่น่าตกใจของประชากรเดนมาร์ก ผู้คนราว 13,600 คนต้องตายจากการสูบบุหรี่ และผลลัพธ์จากการดื่มคือ 6 เปอร์เซ็นต์ของการตายมีสาเหตุจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
เดนมาร์กตั้งอยู่บนคาบสมุทรจัตแลนด์ ประชากรของประเทศมีความเป็นเนื้อเดียวกันมาก 90 เปอร์เซ็นต์เป็นชาวเดนส์ และมีชนกลุ่มน้อยชาวเยอรมันอาศัยอยู่ทางตอนใต้ของเกาะจัตแลนด์ ที่มีพรมแดนเชื่อมต่อกับเยอรมนี หลังจากที่เดนมาร์กมีมาตรการยับยั้งคลื่นผู้อพยพเมื่อไม่กี่ปีมานี้ ปรากฏว่ามีจำนวนผู้อพยพหลงเหลืออยู่ในประเทศเพียง 500 คน จากจำนวนทั้งหมด 32,911 คน ที่สภายุโรปเปิดรับเข้าสู่กลุ่มประชาคมยุโรประหว่างเดือนมกราคม-กันยายนปี 2017
รัฐบาลเดนมาร์กอ้างเหตุผลว่าต้องการให้ความสำคัญกับการบูรณาการและความมั่นคงของชาติ จึงมีนโยบายสร้างสังคมคู่ขนาน ย่านสลัมในเดนมาร์กจะถูกทำลายลงด้วยการศึกษา การวางผังเมืองใหม่ รวมทั้งเพิ่มกำลังเจ้าหน้าที่ตำรวจในการดูแล ตรวจตรา และเพิ่มบทลงโทษอาชญากรให้รุนแรงขึ้น
เดนมาร์กเป็นประเทศราชอาณาจักร ระบอบการปกครองครอบคลุมพื้นที่เกาะกรีนแลนด์และหมู่เกาะแฟโร แม้ว่าประชากร 50,000 คนของหมู่เกาะแฟโรไม่ได้มองว่าตนเองเป็นชาวเดนส์ ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของประชาคมยุโรป และมีความเป็นเอกเทศ พึ่งตนเองได้
ส่วนกรีนแลนด์ภายใต้การปกครองของเดนมาร์กนั้น ประชากรราว 90 เปอร์เซ็นต์เป็นชาวเผ่าอินูอิต ที่นั่นมีสถิติการฆ่าตัวตายสูง โดยเฉพาะในวัยเด็กและเยาวชน นอกจากนั้นยังมีปัญหาใหญ่เรื่องการว่างงาน การติดสุรา เอชไอวี/เอดส์ อายุขัยต่ำ การศึกษาไม่มีคุณภาพ และการล่วงละเมิดในเด็ก
หลายคนบอกว่าภาษาเดนิชง่ายที่จะเรียน เพราะมีความคล้ายคลึงกับภาษาเยอรมันและอังกฤษ แต่เพราะการออกเสียงที่สัมพันธ์กับการสะกดคำ ทำให้เดนิชกลายเป็นภาษาที่เข้าใจยาก ภาษาเดนิชเป็นส่วนหนึ่งของภาษาสแกนดิเนเวียน (เยอรมันเหนือ) คนส่วนใหญ่ โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ สามารถพูดภาษาของเพื่อนบ้านได้ รวมทั้งภาษาที่สามหรือสี่ เหตุเพราะเดนมาร์กเป็นประเทศขนาดเล็กของยุโรป
ยังมีที่เกี่ยวข้องกับภาษาคือ คำด่าหรือสบถของคนเดนมาร์กนิยมใช้คำสบถภาษาอังกฤษเป็นหลัก อย่างคำว่า F*** และ Bastard เหตุผลที่ฟังดูอาจไม่เข้าท่า นั่นเพราะพวกเขาไม่รู้ถึงความลึกซึ้งและพลังของคำเหล่านี้
เดนมาร์กมีนิยามของสังคมแตกต่างจากประเทศอื่นๆ ตรงที่ว่า คนที่ไม่ดื่มแอลกอฮอล์จะต้องพิสูจน์ตัวเอง ในทุกการพบปะสังสรรค์จะถือเป็นเรื่องแปลก หากใครที่เข้าร่วมไม่มีแก้วเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในมือ
ฉากหนึ่งในหนังเรื่อง Drukครูคนหนึ่งยื่นวอดก้าให้กับนักเรียนที่มีอาการวิตกกังวลอย่างหนักระหว่างการสอบ เรื่องนี้ผู้กำกับฯ โธมัส วินเทอร์แบร์กให้ความเห็นว่า “บางทีการดื่มแอลกอฮอล์ก็เป็นทางออกหนึ่ง หลังจากมุ่งมั่นกับชีวิตที่เป็นแรงบันดาลใจ นั่นคือกุญแจสำคัญ การลืมตัวเอง ลืมการตัดสินและประเมินตัวเอง
“เรามีชีวิตที่สมเหตุสมผลและเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเดนมาร์ก ซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศที่ผู้คนรู้สึกมีความสุขและปลอดภัยที่สุดในโลก”
แต่มันก็เป็นเรื่องน่าเศร้า ที่ลูกสาววัย 19 ปีของโธมัส วินเทอร์แบร์กต้องจบชีวิตลงเพราะอุบัติเหตุทางรถยนต์ สี่วันหลังจากเขาเริ่มถ่ายทำหนังเรื่อง Druk
และในเดนมาร์กเช่นกัน ที่ประโยคคำพูดของเซอเรน เคียร์เคอกอร์ (Søren Kierkegaard) นักปรัชญามีชื่อเสียง มักถูกนำมาอ้างถึงเสมอเวลากล่าวถึงผู้คนชาวเดนมาร์ก นั่นคือ
“ชีวิตถูกดำเนินไปข้างหน้า และความเข้าใจไปข้างหลัง”
อ้างอิง
Thomas Vinterberg, Druk (Another Round), 2020
https://nzzas.nzz.ch/magazin/regisseur-thomas-vinterberg-trinken-kann-eine-loesung-sein-ld.1614783
https://www.youthreporter.eu/de/beitrag/das-leben-in-daenemark.14345/#.YKwAVRozbIU
Fact Box
เดนมาร์กตั้งอยู่ระหว่างทะเลบอลติกและทะเลเหนือ ล้อมรอบด้วยพื้นน้ำเกือบทั้งหมด ประกอบด้วยคาบสมุทรจัตแลนด์ และเกาะต่างๆ อีก 406 เกาะ มีประชากรบนพื้นที่แกนกลางประมาณ 5.8 ล้านคน (กรีนแลนด์ 56,584 คน และแฟโร 48,354 คน) ความหนาแน่นที่ 130 คนต่อพื้นที่หนึ่งตารางกิโลเมตร