ข้าวล้นโลก กระทบส่งออกข้าวไทย

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย เผย การส่งออกข้าวไทยในช่วง 4 เดือนแรกของปี 2568 มูลค่าลดลง 34.1% เป็นผลมาจากปริมาณการผลิตที่ลดลง 30.5% (ต้องผลิตให้ลดลงเพราะตอนนี้ข้าวล้นโลก) และราคาข้าวที่ลดลง 5.1% เนื่องจากผู้นำเข้าหลักลดการนำเข้าข้าวจากไทย และหันไปนำเข้าข้าวจากอินเดีย คู่แข่งใหม่หน้าเก่าที่พึ่งกลับมาผลิตข้าวส่งออก และจากทั้งปากีสถาน หรือแม้แต่เมียนมา

และถ้าดูที่มูลค่าเป็นตัวเลขที่หดตัว ทางศูนย์วิจัยกสิกรไทยคาดการณ์ว่าทั้งปี 2568 มูลค่าข้าวไทยอาจหดตัวถึง 41.6% จากที่เคยมีมูลค่า 6,434 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2567 อาจเหลือเพียง 3,756 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งอาจเป็นมูลค่าที่ต่ำสุดในรอบ 4 ปี

โดยปัจจัยหลัก ๆ ที่กดดันราคาข้าวโลกและข้าวไทยมาจาก
ฝั่งของผู้ซื้อและผู้บริโภคเป็นหลัก สรุปสาระสำคัญได้ดังนี้

ข้าวล้น คนกินไม่ล้นตาม

มีการคาดการณ์ว่าผู้ผลิตข้าวอย่างประเทศอินเดียจะผลิตข้าวได้เพิ่มขึ้น 7.4% หรือแม้แต่ประเทศไทยเราเองก็ผลิตได้เพิ่มขึ้น 5.9% แต่การผลิตข้าวได้เพิ่มขึ้นนี้กลับสวนทางสถานการณ์การบริโภคข้าวของคน เพราะปัจจุบันการบริโภคข้าวโลกเพิ่มขึ้นไม่มาก

ตอนนี้อุปทานข้าวส่วนเกินในโลกมากกว่าค่าเฉลี่ยในอดีตถึง 13.3 เท่า โดยในปี 2568 อาจมีปริมาณข้าวที่สต็อกไว้ทั่วโลกถึง 185.1 ล้านตัน และการที่อินเดีย ที่ห่างหายจากการส่งข้าวไป 2 ปี กลับมาส่งออกข้าวอีกครั้ง ทำให้ปริมาณสต็อกข้าวทั่วโลกเพิ่มสูงขึ้น การส่งออกข้าวของอินเดียยังไปกดดันราคาข้าวโลกให้ลดลงไปแล้วกว่า 23.4%

ราคาส่งออกข้าวขาวไทยลดแรง ฉุดภาพรวมตลาด

สถานการณ์นี้เกิดจาก ประเทศผู้นำเข้าข้าวหลัก ๆ ของโลกลดการนำเข้าข้าว

• อินโดนีเซีย นำเข้าข้าวจากโลกลดลง 82.8%

• ญี่ปุ่น นำเข้าข้าวจากโลกลดลง 8.5%

• แคเมอรูน นำเข้าข้าวจากโลกลดลง 6.3%

• มาเลเซีย นำเข้าข้าวจากโลกลดลง 2.7%

พออุปสงค์ลด ความต้องการของผู้บริโภคลด สวนทางผลผลิตที่ผลิตได้เยอะ สถานการณ์นี้ทำให้ราคาส่งออกข้าวขาวไทยลดลงแรงกว่า 38.5% มีมูลค่าหดตัวลึกถึง 59.4%

ข้าวไทยกำลังเสียส่วนแบ่งการตลาด แถมสู้คนอื่นยาก

เรื่องนี้เองที่ศูนย์วิจัยกสิกรไทยออกมาระบุว่า ข้าวไทยมีแนวโน้มที่จะเสียส่วนแบ่งทางการตลาดให้คู่แข่ง เช่น ปากีสถาน เมียนมา และอินเดียที่กลับมาส่งออกข้าวไม่นาน (แต่กลับกลายเป็นผู้ส่งออกข้าวรายใหญ่สุดของโลก ครองสัดส่วนราว 40% ในปี 2565)

ตรงนี้ขอยกตัวอย่างการนำเข้าข้าวทีประเทศอินโดนีเซียมาให้ดูกัน

• ในปี 2566 อินโดนีเซียนำเข้าข้าวจากไทย 45%

• แต่พอปี 2567 อินโดนีเซียนำเข้าข้าวจากไทยเหลือ 32%

โดยอินโดนีเซียหันไปนำเข้าข้าวจากปากีสถานที่ 19% หรือแม้แต่นำเข้าจากเมียนมา 18% ซึ่ง 2 ประเทศนี้เป็นประเทศที่อินโดนีเซียน้ำเข้าข้าวเพิ่มขึ้นจากปี 2566 อย่างเห็นได้ชัด ซ้ำร้ายข้าวไทยเองก็แข่งขันกับคู่แข่งในด้านของราคายาก เพราะศูนย์วิจัยกสิกรไทยระบุว่าข้าวไทยแพงกว่าคู่แข่งเกือบ 40 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อตัน

จากสถานการณ์ทั้งหมดที่เกิดขึ้นตอนนี้คือปัจจัยสำคัญที่ฉุดภาพรวมการส่งออกข้าวไทย ซึ่งสถานการณ์นี้น่าเป็นห่วงอย่างมากสำหรับเกษตรกรชาวนาไทย

ที่มา : ศูนย์วิจัยกสิกรไทย (2568), ส่งออกข้าวไทยปี 2568 มูลค่าลดลงต่าสุดในรอบ 4 ปี จากราคาที่ลดลงแรงเป็นหลัก, Vol.31 No.3584 6 มิถุนายน 2568