โลมาอิรวดี 14 ตัวสุดท้าย ในพื้นที่ทะเลสาบสงขลา
#โลมาอิรวดี อยู่ที่ไหน?
โลมาอิรวดี โลมาหัวบาตร หรือ Irrawaddy dolphin (Orcaella brevirostris) เป็นโลมาที่มีหัวกลมมนเหมือนบาตร มีลำตัวสีเทา และมีครีบบนขนาดเล็ก เป็นโลมาที่อาศัยอยู่ได้ทั้งในน้ำเค็มและน้ำจืด เลยจะพบน้อง ๆ ได้ตามชายฝั่ง ทะเลและในแม่น้ำต่าง ๆ เช่น อ่าวไทย ทะเลอันดามัน ทะเลสาบสงขลา ในประเทศไทย และในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และอินเดีย เช่น ในแม่น้ำอิรวดี (เมียนมาร์) มหากัม/มาฮาคัม (เกาะบอร์เนียวชาวอินโดนีเซีย) แม่น้ำจิลิกา (อินเดีย)
เมื่อ 6,000 ปีก่อน น้ำทะเลมีระดับสูง ระหว่างอ่าวไทยและทะเลสาบสงขลา ที่จังหวัดพัทลุงและสงขลาจะมีช่องเชื่อมอยู่ โลมาก็จะชอบไปหากินตรงนั้น แต่พอเวลาผ่านไป น้ำทะเลลด แผ่นดินโผล่ขึ้นตัดขาดอ่าวไทยกับทะสาบสงขลา โลมาในบริเวณนั้นก็วิวัฒนาการจนสามารถกลายเป็นโลมาน้ำจืดได้
ไม่นานมานี้ WWF-Laos เผยว่าโลมาอิรวดีตัวสุดท้ายของลาวตายแล้วในแม่น้ำโขง โลมาอิรวดีน้ำจืดในของไทยนั้นก็เหลืออยู่เพียง 14 ในพื้นที่ทะเลสาบสงขลา ภัยคุกคามของไทยก็มาทั้งจากหการประมงที่มากขึ้นทำให้โลมาติดเครื่องมือประมง เช่น เครื่องมือประมงประเภทอวนตาขนาดใหญ่ (อวนปลาบึก อวนปลากะพง), การลดลงของสัตว์ที่เป็นอาหารของโลมาอิรวดี , การสร้างประตูกั้นน้ำหลายแห่งที่คลองเชื่อมออกสู่ทะเล ทำให้ตะกอนต่าง ๆ มาทับถมอยู่ในทะเลสาบ จนน้ำตื้นมากขึ้น ส่งผลให้ที่อยู่ของโลมาลดลง, สารเคมีจากพื้นที่เกษตรไม่ก็น้ำเสียจากบ้านเรือนสะสมในน้ำทำให้คุณภาพน้ำแย่ลง และการป่วย เพราะผสมสายพันธุ์เลือดชิด
ในช่วงปี 2561 มีการประกาศแนวเขตพื้นที่คุ้มครองโลมาอิรวดีทะเลสาบสงขลา แต่แนวโน้มประชากรยังคงลดลง จาก 27 ตัวในปี 2558 ก็เหลือ 14 ตัว ในปี 2565 ในการนี้อาจจะต้องมีการอาศัยกฎหมายที่เข้มงวด และการสร้างความเข้าใจและความร่วมมือกับผู้คนในพื้นที่เพิ่มขึ้นต่อไป
ผศ.ดร.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านนิเวศทางทะเล และรองคณบดีคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ก็พยายามเสนอว่าควรผลักดันให้เป็นสัตว์สงวน เพราะจะส่งผลในการบริหารจัดการเป็นพิเศษ ดังเช่นจากกรณีวาฬบรูด้า/เต่ามะเฟือง/ฉลามวาฬ ตอนนี้ สถานะของโลมาอิรวดีในไทยคือสัตว์ป่าคุ้มครองตามพ.ร.บ.สงวนและคุ้มครอง พ.ศ.2535 แต่หลังจากนั้น วันที่ 12 พฤษภาคม 2565 คณะกรรมการทะเลแห่งชาติก็ได้รับข้อเสนอ ให้โลมาอิรวดีเป็นสัตว์สงวน
อีกเรื่องที่น่าติดตามคือโครงการสร้างสะพานข้ามทะเลสาบสงขลา ระหว่าง อ.กระแสสินธุ์ จ.สงขลา ถึง อ.เขาชัยสน จ.พัทลุง ที่อาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และโลมาอิรวดีฝูงสุดท้าย 14 ตัว
ซึ่งล่าสุด ก็จะมีสารคดีชื่อว่า “The Last 14 วิกฤตโลมา วิกฤตทะเลสาบ” โดยกลุ่ม Thai Whales มาบอกเล่าเรื่องราวและปัญหาของทะเลสาบสงขลาด้วย สามารถรับชมได้ทางสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส (ThaiPBS) ในวันอาทิตย์ที่ 19 พฤศจิกายน เวลา 21.10 น.
ที่มา
https://www.bbc.com/thai/articles/c14qyv1glpwo
https://www.facebook.com/thaiwhales
https://www.facebook.com/environma…/posts/4756838091111267