จริงไหมที่คนยุคกลางเชื่อว่าโลกแบน?

“หากแล่นเรือออกทะเลไปเรื่อย ๆ เรือจะตกขอบโลกและร่วงหล่นสู่ความมืดมิดอันไกลโพ้น”

เชื่อว่าทุกคนน่าจะเคยได้ยินหนึ่งในทฤษฎี (สบคบคิด) ที่เป็นที่รู้จักมากที่สุด ซึ่งก็คือทฤษฎีที่บอกว่า โลกของเราไม่ได้มีรูปร่างเป็นทรงกลม แต่มีลักษณะที่เป็นแผ่นแบนราบหรือพูดง่าย ๆ ก็คือ ‘โลกแบน’ นั่นเอง

ในอดีตความเชื่อโลกแบนเป็นสิ่งที่มีผู้คนเชื่อเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะในยุคกลาง อันเป็นช่วงเวลาที่สังคมตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของศาสนา และการศึกษาด้านวิทยาศาสตร์ยังไม่เป็นที่ยอมรับ

ว่าแต่คนในยุคกลางเชื่อว่าโลกแบนจริง ๆ หรือ?

จริง ๆ แล้ว มนุษย์รู้ว่าโลกเป็นทรงกลมมาเป็นเวลาช้านานแล้ว อย่างน้อยก็ราว 600 ปีก่อนคริสตกาล ผ่านนักคิดและนักปราชญ์ชาวกรีกหลายคน ไม่ว่าจะเป็นพีทาโกรัส (Pythagoras) อริสโตเติล (Aristotle) โดยเฉพาะกับเอราทอสเทนีส (Eratosthenes) ที่สามารถคำนวณเส้นรอบวงของโลกได้

เมื่อถึงช่วงยุคกลาง องค์ความรู้จากสมัยกรีกที่บอกว่าโลกกลม ก็ได้ถูกถ่ายทอดมาให้กับคนในยุคกลางเช่นกัน เรียกได้ว่าในความเป็นจริงแล้ว คนส่วนใหญ่ในยุคกลางต่างก็เชื่อว่าโลกกลมทั้งนั้น

ที่นี้สงสัยใช่ไหมว่า ในเมื่อคนส่วนใหญ่ในยุคกลางเชื่อว่าโลกกลม แล้วความเชื่อที่บอกว่าโลกแบน มันมีที่มาจากอะไรล่ะ?

ทฤษฎีโลกแบนเริ่มได้รับการถูกพูดถึงในช่วงศตวรรษที่ 19 คนที่ออกมาตั้งทฤษฎีเหล่านี้ ก็มีทั้งสร้างทฤษฎีเพื่อเป็นกระแสทางเลือก สร้างทฤษฎีเพื่อต่อต้านแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ รวมถึงสร้างทฤษฎีเพื่อสะท้อนว่า ยุคกลางเป็นยุคแห่งความไม่รู้ งมงายและอยู่ใต้อิทธิพลของศาสนา

ตัวอย่างเช่น นักเขียนชาวอังกฤษที่ชื่อ ซามูเอล โรว์โบแธม (Samuel Rowbotham) ที่เสนอทฤษฎีว่า โลกมีลักษณะแบนโดยมีจุดศูนย์กลางอยู่ที่ขั้วโลกเหนือ และที่บริเวณขอบของโลกก็มีน้ำแข็งปิดกั้นเอาไว้

หรือจะเป็นนักเขียนชาวอเมริกันที่ชื่อ วอชิงตัน เออร์วิง (Washington Irving) ที่ได้เขียนหนังสือชื่อ The Life and Voyages of Christopher Columbus หนังสือเล่มนี้ก็คือที่มาของเรื่องเล่าที่ว่า โคลัมบัสถูกขัดขวางไม่ให้เดินเรือ เพราะกลัวว่าเรือจะตกขอบโลก

แต่ตามข้อเท็จจริงแล้ว เหตุผลที่ขัดขวางไม่ให้โคลัมบัสเดินเรือ ก็เพราะคนในยุคนั้นเชื่อว่า โลกมีขนาดใหญ่เกินกว่าที่โคลัมบัสเคยจินตนาการ ดังนั้นกองเรือของโคลัมบัสอาจจะเสบียงหมดก่อนที่จะถึงเอเชียก็ได้

อ้างอิง

• Thought Co. Did Medieval People Believe in a Flat Earth?. https://www.thoughtco.com/did-medieval-people-believe-in-a-flat-earth-1221612https://

• HISTORY. Christopher Columbus Never Set Out to Prove the Earth was Round. www.history.com/news/christopher-columbus-never-set-out-to-prove-the-earth-was-round