เจาะลึกปรากฏการณ์ไข้หวัดใหญ่ในญี่ปุ่น ทำไมต้องระบาดในฤดูหนาว
The Bangkok Insight
อัพเดต 07 ก.พ. 2568 เวลา 04.04 น. • เผยแพร่ 07 ก.พ. 2568 เวลา 04.04 น. • The Bangkok Insightศูนย์จีโนมฯ ชวนเจาะลึกปรากฏการณ์ไข้หวัดใหญ่ระบาดในญี่ปุ่น กับเทคโนโลยีล้ำของญี่ปุ่นในการรับมือ
ศูนย์จีโนมทางการแพทย์ รพ.รามาธิบดี โพสต์เพจเฟซบุ๊ก Center for Medical Genomics ระบุว่า เจาะลึกปรากฏการณ์ไข้หวัดใหญ่ในญี่ปุ่น ทำไมต้องระบาดในฤดูหนาว จาก AI ถึง RT-PCR: เทคโนโลยีล้ำของญี่ปุ่นกับการรับมือไข้หวัดใหญ่
การระบาดของไข้หวัดใหญ่ในญี่ปุ่นเกิดขึ้นในช่วงฤดูหนาว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงปลายฤดูหนาวถึงต้นฤดูใบไม้ผลิ ซึ่งมักจะเป็นช่วงเดือนธันวาคมถึงมีนาคม
สาเหตุของการระบาดในฤดูหนาว
สภาพอากาศเอื้ออำนวย: อากาศเย็นและแห้งในฤดูหนาวช่วยให้ไวรัสไข้หวัดใหญ่แพร่กระจายได้ดีขึ้น อุณหภูมิที่ต่ำลงทำให้ไวรัสอยู่รอดได้นานขึ้นในอากาศและบนพื้นผิวต่างๆ นอกจากนี้ ความชื้นต่ำในอากาศช่วยให้ละอองฝอยที่มีไวรัสลอยอยู่ในอากาศได้นานขึ้น ส่งผลให้การแพร่กระจายของเชื้อเป็นไปได้ง่ายและรวดเร็วยิ่งขึ้น
พฤติกรรมของผู้คน: ในช่วงฤดูหนาว ผู้คนมักอยู่รวมกันในพื้นที่ปิดมากขึ้น ทำให้เชื้อแพร่กระจายได้ง่าย การอยู่ในที่แออัดเพิ่มโอกาสการสัมผัสกับผู้ติดเชื้อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสถานที่สาธารณะ เช่น ระบบขนส่งมวลชน ห้างสรรพสินค้า หรือสถานศึกษา นอกจากนี้ การเดินทางในช่วงวันหยุดฤดูหนาวอาจเพิ่มการแพร่กระจายของไวรัสระหว่างพื้นที่ ทำให้การระบาดขยายวงกว้างมากขึ้น
ระบบภูมิคุ้มกัน: ความเย็นอาจส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย ทำให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อมากขึ้น การสูดอากาศเย็นเข้าไปทำให้อุณหภูมิในโพรงจมูกลดลง ซึ่งลดประสิทธิภาพของระบบภูมิคุ้มกันในจมูกลงถึงครึ่งหนึ่ง ส่งผลให้ร่างกายต่อสู้กับเชื้อโรคได้ยากขึ้น อีกทั้งการขาดแสงแดดในฤดูหนาวอาจทำให้ร่างกายผลิตวิตามินดีได้น้อยลง ซึ่งส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกันโดยรวม
การเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ: การลดลงของอุณหภูมิอย่างรวดเร็วอาจเพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อ การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิอย่างกะทันหันอาจส่งผลต่อการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้ร่างกายปรับตัวไม่ทัน และเพิ่มโอกาสในการติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่
ผลกระทบต่อเยื่อบุทางเดินหายใจ: อากาศเย็นและแห้งทำให้เยื่อบุจมูกและลำคอแห้ง ลดประสิทธิภาพในการกรองเชื้อโรค การสูดอากาศเย็นอาจลดประสิทธิภาพของระบบ mucociliary clearance ซึ่งช่วยกำจัดไวรัสออกจากทางเดินหายใจส่วนบน ทำให้ไวรัสสามารถเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายขึ้น และเพิ่มโอกาสในการติดเชื้อ
ด้วยปัจจัยเหล่านี้ ฤดูหนาวจึงเป็นช่วงที่เอื้อต่อการแพร่ระบาดของไข้หวัดใหญ่ในญี่ปุ่นและประเทศอื่นๆ ในเขตอบอุ่น การเข้าใจกลไกเหล่านี้ช่วยให้สามารถวางแผนป้องกันและควบคุมการระบาดได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ทั้งในระดับบุคคลและระดับสาธารณสุข
ญี่ปุ่นใช้เทคโนโลยีและระบบหลายอย่างในการสังเกตการณ์การระบาดของไข้หวัดใหญ่ ดังนี้:
ระบบเฝ้าระวังแห่งชาติ
1. การเฝ้าระวังผู้ป่วยนอก: ระบบ NESID (National Epidemiological Surveillance for Infectious Diseases) รวบรวมข้อมูลจำนวนผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่รายสัปดาห์จากสถานพยาบาล 5,000 แห่งทั่วประเทศ
2. การเฝ้าระวังทางไวรัสวิทยา: ห้องปฏิบัติการสาธารณสุข 81 แห่งทำการตรวจหาและวิเคราะห์เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่
3. การเฝ้าระวังการขาดเรียนและการปิดโรงเรียน: โรงเรียนรายงานจำนวนนักเรียนที่ขาดเรียนและการปิดชั้นเรียนหรือโรงเรียนเนื่องจากไข้หวัดใหญ่
เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI)
บริษัท Hitachi พัฒนาบริการพยากรณ์การระบาดของไข้หวัดใหญ่โดยใช้เทคโนโลยี AI สามารถคาดการณ์การระบาดล่วงหน้าได้ถึง 4 สัปดาห์
การเฝ้าระวังแบบเรียลไทม์
1. ระบบเฝ้าระวังการสั่งยา: ใช้ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เกี่ยวกับการสั่งยาต้านไวรัสไข้หวัดใหญ่จากร้านขายยา 5,275 แห่ง เพื่อประมาณจำนวนผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่แบบเรียลไทม์
2. ML-Influenza Database: เว็บไซต์เฝ้าระวังผู้ป่วยนอกแบบเรียลไทม์ที่ดำเนินการโดยแพทย์อาสาสมัครกว่า 200 คนทั่วประเทศ
การตรวจจับเชื้อ
ญี่ปุ่นพัฒนาวิธี duplex real-time RT-PCR เพื่อตรวจหาไวรัสไข้หวัดใหญ่ได้หลากหลายสายพันธุ์
ระบบเฝ้าระวังที่หลากหลายและทันสมัยเหล่านี้ ช่วยให้ญี่ปุ่นสามารถติดตามสถานการณ์การระบาดของไข้หวัดใหญ่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถตอบสนองต่อการระบาดได้อย่างรวดเร็ว
อ่านข่าวเพิ่มเติม
- อย่าตื่นข่าวดารา 'หมอยง' แนะฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ถูกวิธี ควรใช้วัคซีนแบบไหน เช็กเลย!!
- 'ญี่ปุ่น' พบ 'ผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่' พุ่งเป็นประวัติการณ์รอบ 25 ปี
- ไข้หวัดใหญ่และโรค X การระบาดที่ซับซ้อนในคองโก
ติดตามเราได้ที่