ปลาน้ำจืดทั่วโลก 80 ชนิด สูญพันธุ์แล้ว อย่างเป็นทางการ
ปลาน้ำจืดทั่วโลกราวหนึ่งในสามกำลังเผชิญภาวะใกล้สูญพันธุ์
วันที่ 3 พฤศจิกายน เฟชบุ๊ก มูลนิธิสืบ นาคเสถียร โดย รพีพัฒน์ อิงคสิทธิ์ ได้เขียนรางานเรื่อง “ปลาที่โลกลืม (The World’s Forgotten Fishes)” ที่จัดทำขึ้นภายใต้ความร่วมมือระหว่างกองทุนสัตว์ป่าโลกสากล (World Wide Fund for Nature – WWF) และองค์การอนุรักษ์สัตว์ป่าทั่วโลก (Global Wildlife Conservation) ระบุว่าปลาน้ำจืดกว่า 80 ชนิดพันธุ์ได้สูญพันธุ์อย่างเป็นทางการ โดยที่ 16 ชนิดพันธุ์ถูกประกาศว่าสูญพันธุ์ภายในปี พ.ศ. 2563 เพียงปีเดียวเท่านั้น แสดงให้เห็นถึงแรงกดดันต่อประชากรปลาน้ำจืดทั่วโลกจากภัยคุกคามต่างๆ ตั้งแต่ที่อยู่อาศัยเสื่อมโทรม การก่อสร้างเขื่อน และผันน้ำและทำลายพื้นที่ชุ่มน้ำ มลภาวะ การรุกรานของชนิดพันธุ์ต่างถิ่น อาชญากรรมสัตว์ป่า และความเสี่ยงด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
รายงานฉบับดังกล่าวยังระบุด้วยว่า ประชากรปลาน้ำจืดที่ต้องอพยพลดลงกว่า 3 ใน 7 นับตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 1970s ขณะที่ประชากรของปลาน้ำจืดขนาดใหญ่ซึ่งมีน้ำหนักมากกว่า 27 กิโลกรัมมีปริมาณลดลงในระดับ หายนะ คือราว 94% โดย ปลาน้ำจืดมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบนิเวศแม่น้ำ ทะเลสาบ และพื้นที่ชุ่มน้ำที่อุดมสมบูรณ์ อีกทั้งประชากรหลายล้านคนทั่วโลกต่างต้องพึ่งพาปลาน้ำจืดเป็นแหล่งความมั่นคงทางอาหารและการดำรงชีพ โดยเฉพาะประชากรกลุ่มเปราะบางและกลุ่มชาติพันธุ์ รายงานดังกล่าวได้สรุปว่าการลดลงของปลาน้ำจืดในอัตราที่น่ากังวลย่อมส่งผลกระทบต่อสังคมและเศรษฐกิจครั้งใหญ่
องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ได้ทำการวิเคราะห์สถานะของชนิดพันธุ์ปลาน้ำจืดกว่า 10,000 ชนิดและพบว่ากว่า 30 % จัดอยู่ในกลุ่มที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ความเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลปลาแซลมอลในบางพื้นที่ตายก่อนฤดูวางไข่
การศึกษาชิ้นนี้มองว่าปลาน้ำจืดถูก “ด้อยค่า” โดยสจวร์ต ออร์ (Stuart Orr) จาก WWF แสดงความเห็นว่า ปลาน้ำจืดมักถูกมองข้ามในการถกเถียงประเด็นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความหลากหลายทางชีวภาพ ไปจนถึงการพัฒนาทั่วโลก
“ผมคิดว่ารายงานฉบับนี้ที่มีองค์กรทำงานร่วมกันกว่า 16 แห่งมีจุดประสงค์หนึ่งเพื่อเน้นย้ำความอัศจรรย์ในแง่ความหลากหลายทางชีวภาพของชนิดพันธุ์ปลาน้ำจืด อีกทั้งย้ำเตือนคนทั่วไปว่าชนิดพันธุ์เหล่านี้ที่กำลังลดจำนวนลงเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับความมั่นคงทางอาหาร วิถีชีวิต อาชีพ และวัฒนธรรม การศึกษาชิ้นนี้เรียกร้องให้มีแผนฟื้นฟูอย่างเร่งด่วนให้แหล่งน้ำจืดกลับมามีสภาพสมบูรณ์เช่นเหมือนหลายทศวรรษก่อน รวมถึงการคุ้มครองและรื้อฟื้นการไหลตามธรรมชาติของแม่น้ำ การควบคุมคุณภาพน้ำ แหล่งอาศัยที่สำคัญ และการแก้ไขปัญหาการประมงเกินขนาด”สจวร์ต กล่าว