ย้อนที่มา 'งูเห่า' กับการเมืองไทย ถูกยกมาใช้ครั้งแรกเมื่อไหร่

ย้อนที่มา ‘งูเห่า’ กับการเมืองไทย ถูกยกมาใช้ครั้งแรกเมื่อไหร่

งูเห่า – คำเรียก “งูเห่า” ในนัยทางการเมือง หวนกลับมาเป็นประเด็นวิพากษ์ในสังคมไทยอีกครั้ง วัดจากดีกรีการกระหน่ำข้อความผ่าน #งูเห่า ในแพลตฟอร์มออนไลน์อย่าง x กับกรณี น.ส.กฤษฎิ์ ชีวะธรรมานนท์ ส.ส.ชลบุรี เขต 6 พรรคประชาชน ประกาศแยกทางกับพรรคประชาชน ด้วยเหตุผลถึงทัศนคติที่ว่า “เข้ากับพรรคไม่ได้” ทั้งยังเผยด้วยว่าอยากย้ายไปอยู่ “พรรคกล้าธรรม”

จึงเป็นที่น่าสนใจว่า แล้ววิวัฒนาการคำเรียก “งูเห่า” ในทางการเมืองไทยนั้น มีความเป็นมาอย่างไร?

เรื่องนี้ รองศาสตราจารย์ ดร.อรรถสิทธิ์ พานแก้ว ได้เรียบเรียงนำเสนอไว้ในเว็บไซต์สถาบันพระปกเกล้า ใจความว่า

งูเห่า ในการเมืองไทย เป็นการเปรียบเปรยถึงสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งลงมติขัด ฝืน หรือแย้งกับมติของพรรคการเมืองที่ตนเองสังกัด เพื่อที่จะได้รับผลประโยชน์ในรูปแบบต่างๆ จากฝ่ายที่ตนเองโหวตลงคะแนนให้ เปรียบเสมือนงูเห่าในนิทานอีสป ที่ได้รับการช่วยเหลือโดยชาวนา แต่กลับแว้งกัด ทำร้ายชาวนา ผู้มีพระคุณของตนเองจนถึงแก่ความตาย

คำว่า “งูเห่า” ในการเมืองไทย ถูกบัญญัติใช้ครั้งแรกในปลายปี 2540 เมื่อ นายสมัคร สุนทรเวช หัวหน้าพรรคประชากรไทยขณะนั้น กล่าวถึง ส.ส. กลุ่มปากน้ำ นำโดย นายวัฒนา อัศวเหม ที่สังกัดพรรคประชากรไทย แต่กลับยกมือโหวตให้ นายชวน หลีกภัย หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์เป็นนายกรัฐมนตรี ทั้งที่พรรคประชากรไทยมีมติสนับสนุนพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ ผลที่สุดก็คือ พรรคประชากรไทยต้องกลายเป็นฝ่ายค้านในสภา

นายสมัคร สุนทรเวช จึงเปรียบตัวเองว่าเป็นเหมือนชาวนา ซึ่งได้ช่วยเหลืองูเห่า แต่ภายหลังกลับมากัดตนเอง ตามท้องเรื่องในนิทานอีสป

ปรากฏการณ์ “งูเห่า” ครั้งที่สอง เกิดขึ้นในระหว่างการโหวตเลือกนายกรัฐมนตรีคนที่ 27 หรือที่รู้จักกันในชื่อ การจัดตั้ง “รัฐบาลในค่ายทหาร” เมื่อ ส.ส.อีสาน “กลุ่มเพื่อนเนวิน” 23 คน นำโดยนายเนวิน ชิดชอบ เข้าร่วมจัดตั้งรัฐบาลกับพรรคประชาธิปัตย์ พร้อมทั้งยกมือโหวตสนับสนุนให้นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ เป็นนายยกรัฐมนตรี อันเป็นที่มาของวลีที่โด่งดัง ซึ่งนายเนวิน ชิดชอบ พูดถึงนายทักษิณ ชินวัตร ว่า “มันจบแล้วครับนาย”เหตุการณ์นี้เกิดขึ้น ในปี 2551 หลังจากที่นายสมชาย วงศ์สวัสดิ์ ต้องพ้นจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ตามคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ให้ยุบพรรคพลังประชาชนและตัดสิทธิ์ทางการเมืองผู้บริหารพรรคเป็นเวลา 5 ปี จากกรณีการทุจริตเลือกตั้งของนายยงยุทธ ติยะไพรัช รองหัวหน้าพรรค

ภายหลังจากการยุบพรรค ส.ส. พรรคพลังประชาชน ได้ย้ายไปสังกัดพรรคเพื่อไทย เว้นเพียง ส.ส.อีสาน “กลุ่มเพื่อนเนวิน” 23 คน ที่ย้ายไปสังกัดพรรคภูมิใจไทย ความขัดแย้งครั้งนี้ก่อตัวขึ้นจากการแบ่งสรรอำนาจภายในพรรคพลังประชาชน ระหว่าง “แก๊งออฟโฟร์” คือ นายสมัคร สุนทรเวช นายธีรพล นพรัมภา นายเนวิน และนายแพทย์ สุรพงษ์ สืบวงศ์ลี กับนายทักษิณ ชินวัตร ในสมัยรัฐบาลสมัคร สุนทรเวช ประกอบกับการสนับสนุนให้ นายสมชาย วงศ์สวัสดิ์ ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ภายหลังที่ นายสมัคร สุนทรเวช ต้องพ้นจากตำแหน่งตามคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ กรณีการจัดรายการ “ชิมไปบ่นไป” และ “ยกโขยงหกโมงเช้า”

เมื่อถึงปี 2562 คำเรียก “งูเห่า” กลับมาได้รับความสนใจและถูกพูดถึงอีกครั้งหนึ่ง ที่เด่นชัดที่สุด ก็คือ กรณี ส.ส. ของพรรคอนาคตใหม่ 4 คน ได้แก่ นางสาวศรีนวล บุญลือ ส.ส.เชียงใหม่ นางสาวกวินนาถ ตาคีย์ ส.ส.ชลบุรี นายจารึก ศรีอ่อน ส.ส.จันทบุรี และ พันตำรวจโทฐนภัทร กิตติวงศา ส.ส.จันทบุรี ได้ลงมติผ่านพระราชกำหนดโอนอัตรากำลังพลและงบประมาณบางส่วนของกองทัพบก กองทัพไทย กระทรวงกลาโหม ไปเป็นหน่วยงานบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ ซึ่งเป็นส่วนราชการในพระองค์ พ.ศ.2562 อันสวนทางกับมติพรรคที่มีมติให้ไม่เห็นด้วยกับร่างกฎหมายฉบับดังกล่าว รวมถึงการลงมติอีกหลายครั้งในสภา จน ส.ส.ทั้ง 4 คน ต้องถูกขับออกจากการเป็นสมาชิกพรรคอนาคตใหม่ในท้ายที่สุด

แล้วกรณีงูเห่าที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งในการเมืองไทยสะท้อนถึงอะไร?

บทความดังกล่าวระบุว่า สะท้อนถึงความอ่อนแอของพรรคการเมือง เพราะหากพรรคการเมืองเข้มแข็งมากพอ ก็จะสามารถทำหน้าที่เป็นตัวเชื่อมระหว่างประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งกับรัฐบาล (political party work as link between government and people) ได้โดยการสะท้อนผลประโยชน์ผ่านนโยบายของพรรคการเมือง ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจึงมีแนวโน้มที่จะเลือกลงคะแนนเสียงโดยพิจารณาจากนโยบายของพรรคการเมืองมากกว่าตัวบุคคลเป็นสำคัญ

ขณะเดียวกันธรรมชาติของ ส.ส. แบบแบ่งเขตเลือกตั้ง ซึ่งผูกพันกับพื้นที่เลือกตั้งและประชาชนในพื้นที่ของตนเอง ก็ทำให้ ส.ส. แบ่งเขตจำนวนมากให้ความสำคัญกับการลงพื้นที่มากกว่าการทำหน้าที่ที่เป็นทางการในรัฐสภา (เช่นเดียวกับที่ประชาชนในพื้นที่ก็คาดหวังให้ ส.ส. อยู่ให้บริการความช่วยเหลือและอำนวยความสะดวกอย่างต่อเนื่อง) ด้วยลักษณะของพรรคการเมืองไทยดังกล่าว กอปรกับสภาพทางสังคมวิทยาข้างต้น จึงส่งผลให้เกิดกรณีงูเห่าในการเมืองไทยอยู่เป็นระยะ

อ่านฉบับเต็ม : สถาบันพระปกเกล้า

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ย้อนที่มา ‘งูเห่า’ กับการเมืองไทย ถูกยกมาใช้ครั้งแรกเมื่อไหร่

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th