อาจไม่ใช่ผีอำ! หมอไขข้อข้องใจ อาการรู้สึกตัวตอนหลับ แต่ขยับร่างกายไม่ได้
อาจไม่ใช่ผีอำ! หมอไขข้อข้องใจ อาการรู้สึกตัวตอนหลับ แต่ขยับร่างกายไม่ได้
เป็นความเชื่อของคนไทยพูดกันปากต่อปาก ว่าเวลานอนแล้วเหมือนว่ากึ่งหลับกึ่งตื่น รู้ว่าตัวเองกำลังนอน แต่ขยับร่างกายไม่ได้ อาการแบบนี้เรียกว่า“ผีอำ” แน่นอน ต้องไปทำบุญ สะเดาะเคราะห์
แต่ในทางการแพทย์ไม่มองอย่างนั้น เพราะอาการนี้ รวมถึงอาการเห็นภาพหลอนขณะกำลังจะหลับ นี่อาจเป็นอาการของโรคเกี่ยวกับการนอนหลับชนิดหนึ่ง
จึงชวนรู้จัก “โรคลมหลับ” ซึ่งเป็นสาระความรู้จาก รศ.นพ.ทายาท ดีสุดจิต จาก ศูนย์นิทราเวช โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ดังนี้
โรคลมหลับ (Narcolepsy) เป็นโรคเกี่ยวกับการนอนหลับที่มีอาการง่วงนอนตลอดเวลา และหลับในช่วงเวลาต่างๆ อย่างผิดปกติ ในบางครั้งอาจมีอาการคล้ายหลับ (คือมีกล้ามเนื้ออ่อนแรง คอตก เป็นต้น) ขณะที่มีอารมณ์เปลี่ยนแปลง ผู้ป่วยมักมีอาการง่วงนอนตลอดเวลา และไม่ว่าจะนอนเท่าใดก็ยังรู้สึกง่วง หากไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสมจะมีคุณภาพชีวิตที่แย่ลงอย่างมาก อาจเกิดการหลับในสถานการณ์ที่ไม่เหมาะสมและอันตรายได้ เช่น ขับรถ กำลังผ่าตัดผู้ป่วย
สาเหตุของโรค
ยังไม่ทราบแน่ชัด โรคนี้มีความผิดปกติที่สมองควบคุมการหลับและตื่น โดยมีการหลับแทรกเข้ามาในขณะที่ยังตื่นอยู่ อาการของโรค เช่น ง่วงนอนตลอดเวลา แขนขาอ่อนแรงขณะจะตื่น(ผีอำ) เห็นภาพลวงตาช่วงที่จะหลับ
โรคนี้ไม่ใช่โรคทางจิตเวช พบว่าผู้ป่วยโรคนี้มีประวัติบุคคลในครอบครัวเป็นโรคนี้ด้วย จากการศึกษาพบว่าผู้ป่วยบางรายมีสารเคมีในสมองที่ชื่อว่า hypocretin ต่ำกว่าปกติ นักวิจัยบางรายได้เสนอว่าโรคนี้เกิดจาก ความผิดปกติทางพันธุกรรมร่วมกับปัจจัยภายนอกบางอย่าง
อาการของโรค
1.ง่วงนอนมากผิดปกติ มักเป็นอาการแรกของผู้ป่วยโรคนี้ ผู้ป่วยจะหลับในสถานการณ์ต่างๆ เช่น ในห้องเรียน หลังอาหาร โรงภาพยนตร์ ขณะเขียนหนังสือ หรือแม้แต่ขณะกำลังสนทนา การนอนช่วงสั้นๆ จะช่วยให้สดชื่นขึ้นได้
2.Cataplexy (ผล็อยหลับ คือมีกล้ามเนื้ออ่อนแรง คอตก เวลาที่มีอารมณ์เปลี่ยนแปลง เป็นต้น)
3.Sleep paralysis (ผีอำ) เป็นภาวะที่ไม่สามารถขยับตัวได้ขณะกำลังจะตื่น (คล้ายผีอำ) เป็นอาการที่น่าตกใจแต่ไม่อันตราย
4..Hypnagogic hallucination (เห็นภาพหลอนขณะกำลังจะหลับ) โดยอาจเห็นเป็นสัตว์ประหลาดหรือสิ่งที่น่ากลัวต่างๆ ได้
อาการอื่นๆ ของโรค
1.พฤติกรรมที่ทำโดยไม่รู้สึกตัว ขณะหลับอาจทำกิจกรรมต่างๆ ได้ เช่น ขับรถ ทำอาหาร ซึ่งอาจเป็นอันตรายได้
2.นอนไม่หลับในเวลากลางคืน สมองควบคุมการหลับตื่นผิดปกติทำให้นอนไม่หลับตอนกลางคืนได้
3.ไม่มีสมาธิ
4.ปวดศีรษะ
5.ขี้ลืม
6.ซึมเศร้า
การรักษา
ในปัจจุบันแม้ว่ายังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถให้การรักษาเพื่อบรรเทาอาการได้ เพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่เหมือนคนปกติได้
1.การรักษาภาวะง่วงนอนมากกว่าปกติ โดยใช้ยา การใช้กาเฟอีนมักไม่ได้ผล ยาที่ใช้ได้ผลคือยากระตุ้นประสาท เช่น methylphenidate, amphetamine, modafinil พฤติกรรมบำบัด เช่น การนอนและตื่นให้เป็นเวลาสม่ำเสมอทุกๆ วัน, งีบหลับในตอนกลางวัน, ระมัดระวังในการทำกิจกรรมที่อาจเกิดอันตรายหากมีอาการของโรคเกิดขึ้น เช่น การขับรถ การทำอาหาร
2.การรักษาภาวะผล็อยหลับ โดยการใช้ยา เช่น venlafaxine