“อินโดนีเซีย” อยากเตือน “ไทย” ในเหตุการณ์สึนามิ พ.ศ. 2547 แต่ทำอะไรไม่ได้ เพราะ?

“อินโดนีเซีย” อยากเตือน “ไทย” ในเหตุการณ์สึนามิ พ.ศ. 2547 แต่ทำอะไรไม่ได้ เพราะ?

แม้ อินโดนีเซียจะเป็นประเทศที่ต้องรับมือกับภัยพิบัติธรรมชาติอย่าง“แผ่นดินไหว”บ่อยครั้ง เนื่องจากประเทศตั้งอยู่บริเวณวงแหวนแห่งไฟแปซิฟิก (Pacific Ring of Fire) ซึ่งเป็นเขตที่มีแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวที่แผ่นเปลือกโลกต่าง ๆ มาบรรจบกัน แต่เมื่อเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวและสึนามิครั้งใหญ่ เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 ช่วงเดียวกับไทย กลับไม่สามารถเตือนประเทศอื่น ๆ ได้ ต้องเผชิญกับความยากลำบาก และมีผู้เสียชีวิตกว่า 100,000 คน

สึนามิ เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 สร้างความเสียหายให้กับนานาประเทศ อย่างน้อยชาวไทยต่างก็รู้ดีถึงความร้ายแรงของคลื่นยักษ์นี้ที่ทำร้ายทั้งสิ่งของและคร่าชีวิตผู้คนไปมากมายใน 6 พื้นที่ทางภาคใต้ ได้แก่ ภูเก็ต พังงา กระบี่ ตรัง ระนอง และสตูล

อินโดนีเซียก็ไม่ต่างกัน ทั้งยังหนักกว่า ส่วนหนึ่งเพราะเหตุผลด้านภูมิศาสตร์ ส่วนอีกเหตุผลเป็นเพราะการขาดแคลนเครื่องมือและเทคโนโลยี

เรื่องนี้ นักวิทยาศาสตร์หลายคนที่ประจำการอยู่ศูนย์แผ่นดินไหวแห่งชาติ อินโดนีเซีย ภายใต้สำนักงานอุตุนิยมและธรณีวิทยา (บีเอ็มจี) ให้สัมภาษณ์ว่า ในวันนั้นพวกเขาอยากจะช่วยเหลือบ้านใกล้เรือนเคียงหรือประเทศที่ประสบภัยมาก

แต่ด้วยปัจจัยหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นการไม่รู้ว่าแผ่นดินไหวครั้งนี้จะทำให้เกิดสึนามิ เครื่องมือขาดแคลน ข้อมูลไม่ชัดเจน ขาดระบบเตือนภัยตามช่องทางที่เหมาะสม รวมถึงไม่คาดว่าสึนามิจะถล่มประเทศอื่น ๆ ในเวลาต่อมา ทำให้ไม่สามารถเตือนผู้คนในพื้นที่ของตนเอง ซ้ำหนักไปกว่านั้นคือพื้นที่อื่น ๆ ที่เกิดเหตุการณ์

ปรีห์ ฮาร์ยาดี้ผู้อำนวยการศูนย์ข่าวสารและข้อมูลเชิงธรณีวิทยา ในสังกังบีเอ็มจี เล่าว่า“ในวันนั้น อุปกรณ์ตรวจวัดแผ่นดินไหวทั้งที่เป็นระบบแมนวล คือตรวจวัดและตรวจสอบด้วยบุคคล กับระบบตรวจวัดและเตือนอัตโนมัติที่ติดตั้งอยู่ในหลายจุดของอินโดนีเซีย แสดงผลออกมาเหมือนกันว่าเกิดแผ่นดินไหวขึ้นทางด้านตะวันตกของสุมาตรา

พวกเขากำลังอยู่ระหว่างกระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลและตรวจสอบจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหวกันอยู่ ตอนที่มีรายงานเข้ามาว่าเกิดคลื่นยักษ์ถล่มเข้าใส่ บันดา อาเจะห์”

เวลาก็ผ่านไป 20 นาทีกว่าเข้าแล้ว ระบบสื่อสารและไฟฟ้าในอาเจะห์ต่างถูกคลื่นยักษ์ทำลายจนพินาศ ในตอนนั้นเองนักวิทยาศาสตร์ที่อินโดนีเซียก็ไม่มีใครคาดว่าประเทศอื่น ๆ เช่น ไทย ศรีลังกา อินเดีย จะถูกสึนามิถล่มในอีกหนึ่งชั่วโมงต่อมา

“ถ้าเรามีสถานีตรวจสอบแผ่นดินไหวเป็นระบบที่ดีและมากพอ มีอุปกรณ์ตรวจวัดคลื่นใต้น้ำสนับสนุน มีระบบการรวบรวมข้อมูลทั้งหมดป้อนเข้าสู่ศูนย์กลางระดับชาติ เข้าสู่กระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลโดยอัตโนมัติ นั่นแหละเราถึงเตือนใครต่อใครได้”ฮาร์ยาดี้กล่าว

ฮิโรชิ อินูเอะ นักวิจัยอาวุโสแห่งสถาบันวิจัยแห่งชาติด้านธรณีวิทยาของญี่ปุ่น ยังกล่าวถึงเรื่องจริงที่น่าเศร้าเกี่ยวกับเรื่องนี้อีกว่า แม้อินโดนีเซียจะอัปเกรดระบบของตนเองให้ทันสมัย ก็ใช่จะรับมือได้ เพราะแผ่นดินไหวที่อินโดนีเซียเกิดขึ้นประชิดมากจนยากที่จะเตือนประชาชนได้ทันเวลา

ทว่าระบบดังกล่าว กลับมีประโยชน์มหาศาลสำหรับเพื่อนบ้าน เพราะหากมีการแจ้งเตือนออกมา ก็จะทำให้คนอีกมหาศาลรอดชีวิต

ส่วนเรื่องความพยายามเรื่องระบบเตือนภัยสึนามิล่วงหน้าของอินโดนีเซีย ฮาร์ยาดี้ เผยว่า…อินโดนีเซียพยายามและปรับปรุงระบบหลายครั้งให้ทันสมัย แต่ทั้งหมดกลับไม่ผ่านความเห็นชอบหรืออันที่จริงก็ไม่ผ่านระบบราชการที่แสนล่าช้าไปด้วยซ้ำ

ใน พ.ศ. 2535 อินโดนีเซียเคยเชิญผู้เชี่ยวชาญระดับโลกมาประชุมกัน หลังเกิดคลื่นยักษ์สึนามิที่เกาะฟลอเรส เมื่อ พ.ศ. 2535 มีผู้เสียชีวิตกว่า 2,000 คน

ทว่าก็ไม่ได้เกิดผลอะไรนัก เนื่องจากระบบมีราคาแพงมหาศาล โดยเฉพาะระบบสื่อสารโทรคมนาคมที่จำเป็นอย่างยิ่ง ประเมินกันแล้วมีมูลค่าถึง 2 ล้านเหรียญสหรัฐเลยทีเดียว

เมื่อเกิดเหตุสึนามิครั้งใหญ่ ใน พ.ศ. 2547 จึงเป็นบทเรียนสำคัญครั้งใหญ่ต่อเรื่อง “แผ่นดินไหว” สำหรับประเทศอินโดนีเซีย ที่ทำให้ตระหนักได้ว่าการป้องกันอาจมีราคาสูง แต่เทียบไม่ได้กับการแก้ไขเมื่อเหตุการณ์เกิดขึ้นแล้ว จนเกิดการสูญเสียครั้งใหญ่ แต่พวกเขากลับทำอะไรไม่ได้เท่าที่ควร

อ่านเพิ่มเติม :

• 22 ธันวาคม 2547 สัมภาษณ์สุดท้ายของ “คุณพุ่ม เจนเซ่น” ก่อนเกิดเหตุการณ์สึนามิครั้งใหญ่
• คลื่นสึนามิเกิดขึ้นครั้งแรก(ที่มีบันทึกไว้)คือเมื่อ 3,600 ปีก่อนที่ทะเลเมติเตอร์เรเนียน
• ครบรอบ 19 ปี “สึนามิถล่มไทย” ความสูญเสียรุนแรงจากคลื่นยักษ์หายนะ 26 ธันวาคม 2547

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

กองบรรณาธิการหนังสือพิมพ์มติชน. สึนามิ มหาวิบัติแห่งอันดามัน. กรุงเทพฯ: มติชน, ไม่ปรากฏปีที่พิมพ์.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 24 ธันวาคม 2567

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “อินโดนีเซีย” อยากเตือน “ไทย” ในเหตุการณ์สึนามิ พ.ศ. 2547 แต่ทำอะไรไม่ได้ เพราะ?

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com