พบลูกวาฬนำร่องอยู่กับออร์ก้า เห็นแปปเดียวก็หายไป ยังไม่แน่ใจว่าเก็บไว้กินหรือเล่น

‘เพื่อนหรืออาหารกลางวัน?’ พบวาฬเพชฌฆาตในไอซ์แลนด์กำลังว่ายน้ำกับลูกวาฬนำร่อง และนักวิทยาศาสตร์ก็ไม่รู้ว่ามันเกิดขึ้นได้ยังไงและหมายความว่ายังไง

วันหนึ่งในเดือนมิถุนายน 2022 Chérine Baumgartner นักวิจัยจากโครงการวาฬเพชฌฆาตไอซ์แลนด์ กำลังเฝ้าดูฝูงวาฬเพชฌฆาตที่กำลังกินปลาเฮอริ่งตามปกติ แต่แล้วเธอก็สังเกตเห็นบางอย่างผิดปกติ มันดูเหมือนจะเป็นลูกวาฬเพชฌฆาตที่ตัวเล็กกว่าปกติ และไม่มีสีตามที่เจ้าตัวเล็กของสายพันธุ์นี้ควรจะมี

แต่เมื่อพิจารณาอย่างถี่ถ้วนแล้ว Baumgartner ก็รู้ตระหนักขึ้นมาได้ว่านี่ไม่ใช่ลูกวาฬเพชฌฆาต มันคือลูกวาฬนำร่อง (pilot whale) ซึ่งสร้างความตกใจเป็นอย่างยิ่งที่เจ้าตัวเล็กนี้มาอยู่ในฝูงของนักล่ามันได้อย่างไร น่าเสียดายที่สภาพอากาศบังคับให้พวกเขาต้องกลับฝั่ง และวันต่อทีมสำรวจก็ไม่พบฝูงนี้อีกแล้ว

“ตอนแรกเราคิดว่า ‘โอ้พระเจ้า ลูกวาฬเพชฌฆาตตัวนี้มีปัญหาแน่ ๆ’ มั้นทั้งตัวเล็กมา และไม่มีสีดำและส้มซีดตามลักษณะเฉพาะของวาฬเพชฌฆาตตัวน้อย” Baumgartner เล่า

อันที่จริงแล้ว นักวิทยาศาสตร์ได้สังเกตเห็นวาฬเพชฌฆาตตัวเต็มวัยมีปฏิสัมพันธ์กับลูกวาฬนำร่องนอกชายฝั่งไอซ์แลนด์ทุกปีตั้งแต่ปี 2021 ถึง 2023 โดยแต่ละครั้งพบเห็นแค่ช่วงสั้น ๆ และมักจะมีลูกวาฬนำร่องเพียงตัวเดียวต่อฝูงเท่านั้น

ตอนนี้งานวิจัยใหม่ที่เผยแพร่บนวารสาร Ecology and Evolution ได้วิเคราะห์สิ่งที่เกิดขึ้นในปี 2022-2023 พร้อมกับตั้งคำอธิบายที่เป็นไปได้ 3 ประการได้แก่ การล่า (เก็บไว้กิน) การเล่น หรือการเลี้ยงดูลูก

พฤติกรรมแปลก ๆ

จากการพบเห็นทั้งหมด ลูกวาฬนำร่องน่าจะมีอายุประมาณ 1 สัปดาห์ โดยว่ายน้ำกับวาฬเพชฌฆาตตัวเมียอยู่ในตำแหน่งที่เรียกว่า ‘ขั้นบันได’ หรือก็คือเจ้าตัวเล็กจะอยู่ข้าง ๆ ขณะที่ตัวเต็มวัยจะอยู่ด้านหน้าเล็กน้อย แต่ก็มีบางกรณีในปี 2022 และ 2023 ที่พบว่าวาฬเพชฌฆาตตัวโตมักจะมาผลักลูกวาฬเป็นระยะ ๆ

ครั้งหนึ่งในปี 2023 มีคนเห็นว่าลูกวาฬว่ายอยู่ข้างหน้าฝูง ซึ่งอาจดูเหมือนกำลังหนี และอีกครั้งลูกวาฬโดนยกขึ้นจากน้ำให้หงายท้องไว้บนหลังวาฬเพชฌฆาต ดังนั้นในตอนแรกนักวิทยาศาสตร์จึงคิดว่า ลูกวาฬนำร่องตัวนี้อาจเป็นเหมือนกล่องอาหารกลางวันที่ยังมีชีวิต

แต่ Baumgartner ระบุว่าวาฬเพชฌฆาตในไอซ์แลนด์นั้นกินปลาเป็นหลัก และไม่ได้แสดงพฤติกรรมก้าวร้าวต่อลูกวาฬนำร่องอย่างชัดเจน ดังนั้นการกินเป็นอาหารดูจะเป็นไปได้น้อย แต่ก็ใช่ว่าจะเป็นไปไม่ได้ ขณะเดียวกันวาฬเพชฌฆาตอาจเล่น หรือใช้เจ้าตัวเล็กนี้เป็นอุปกรณ์การฝึกล่าเหยื่อ

และท้ายที่สุดอาจวาฬเพชฌฆาตอาจมีความสัญชาตญาณของความเป็นพ่อแม่มาก จนรับลูกของสายพันธุ์อื่นมาเลี้ยง แม้จะพบได้ยากแต่ก็เป็นไปได้เช่นกัน ถึงอย่างนั้นก็มักจะเป็นไปในช่วงเวลาสั้น ๆ เพราะลูกวาฬนำร่องจะตายเพราะไม่มีนมให้มันกิน เนื่องจากแม่วาฬเพชฌฆาตไม่สามารถผลิตนมได้

“อาจเป็นไปได้ว่า (วาฬเพชฌฆาต) เผชิญหน้ากับวาฬนำร่องโดยบังเอิญ และบางตัวก็เล่นกัน และบางตัวก็พยายามเลี้ยงดูมัน” Baumgartner กล่าว

ยังคงมีคำถามอีกมากมายที่เป็นปริศนาอยู่ ไม่ว่าจะเป็นวาฬเพชฌฆาตพบเจ้าตัวเล็กได้อย่างไร ไปจนถึงเกิดขึ้นกับลูกวาฬตัวนั้นในภายหลัง มันหนีออกมาหรือตาย หรือถูกวาฬเพชฌฆาตกินเข้าไป

FYI : วาฬนำร่อง อยู่ในวงศ์โลมาเช่นเดียวกับวาฬเพชฌฆาต ซึ่งในที่นี้เรียกว่า ‘วาฬ’ เพื่อนึกออกได้ง่าย ๆ ว่ากล่าวถึงตัวอะไรอยู่

ที่มา

https://www.scientificamerican.com/…/icelands-orca…/…

https://www.livescience.com/…/living-lunch-box-iceland…

Photo: Chérine Baumgartner