Know Your Meme มีมนี้ท่านได้แต่ใดมา

นอกจากการส่งข้อความหรือหรือการส่งสติกเกอร์แทนใจแล้ว การใช้ “มีม” (Meme) ก็เป็นอีกหนึ่งในวิธียอดฮิตในการสื่อสารแห่งโลกยุคอินเทอร์เน็ต เพราะนอกจากจะเข้าถึงง่ายแล้ว ยังสื่อสารความรู้สึกได้ชนิดที่บางทีการใช้คำพูดหรือตัวอักษรเฉย ๆ ก็ทำแทนไม่ได้

แม้จะดูเป็นเทรนด์ของคนรุ่นใหม่ แต่จริง ๆ แล้วคำว่า meme นั้นถูกบัญญัติขึ้นตั้งแต่ปีค.ศ. 1976 โดยริชาร์ด ดอว์คินส์ (Richard Dawkins) นักชีววิทยาชาวอังกฤษซึ่งได้ให้ความหมายไว้ในหนังสือ The Selfish Gene ของเขาว่าเป็นไอเดียทางวัฒนธรรมที่ถูกส่งต่อกันเป็นทอด ๆ ปัจจุบันมีมส่วนใหญ่ที่เราพบเห็นกันบนโซเชียลมีเดียนั้น มักพ่วงมาด้วยอารมณ์ขัน (แม้บ่อยครั้งจะปนมากับความตลกร้าย) และถูกใช้เพื่อส่งต่อความคิดหรือความรู้สึกต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ซึ่งมักเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ทำให้มีมหนึ่งมีมอาจถูกนำไปทำซ้ำหรือนำไปต่อยอดเพื่อสื่อสารไอเดียเดียวกันในบริบทต่าง ๆ ได้อย่างกว้างขวาง

ในแต่ละวันมีมีมใหม่ ๆ เกิดขึ้นมากมาย บางอันเราก็อาจไม่เข้าใจว่าหมายถึงอะไร หรือบางอันเราก็ใช้กันจนเคยชิน แต่รู้ไหมว่ากว่ามีมหนึ่งชิ้นจะเดินทางมาเป็นมีมสุดฮาหน้าตากวนประสาทอย่างที่เราเห็นกันนั้น มีมทุกมีมต่างก็มีที่มาและเรื่องราวเบื้องหลังที่น่าสนใจไม่แพ้เบื้องหน้าเลยทีเดียว ลองมาดูตัวอย่างกันหน่อย

©DAVE ROTH

• Disaster Girl เด็กหญิงมหันตภัย 

หลายคนคงเคยเห็นรูปของเด็กหญิงที่ยิ้มมุมปาก โดยมีฉากหลังเป็นเหตุการณ์ไฟไหม้ ที่ให้อารมณ์เหมือนกับว่าเธออาจจะเป็นผู้อยู่เบื้องหลังหายนะในครั้งนี้ ในความเป็นจริงเด็กคนนั้นคือโซอี รอธ (Zoë Roth) ในวัย 4 ขวบและภาพนี้ถูกถ่ายโดยเดฟ รอธ (Dave Roth) พ่อของเธอในปี 2005 นอกจากนี้ บ้านที่ไฟไหม้ก็ไม่ใช่อุบัติเหตุหรือเหตุการณ์ลอบวางเพลิงอะไร แต่เป็นการซ้อมของเจ้าหน้าที่ดับเพลิงต่างหาก ล่าสุดภาพนี้เพิ่งได้รับการประมูลในรูปแบบ NFT ไปในราคา 180 ETH เป็นมูลค่าเกือบ 500,000 เหรียญสหรัฐฯ (ราว 15 ล้านบาท)

©Netflix

• Pablo Escobar Waiting หนุ่มเหงามองเหม่อ

ภาพของชายวัยกลางคนที่กำลังเหม่อลอยอย่างเศร้าสร้อยและไร้จุดหมายนี้ สำหรับใครที่ไม่รู้จัก ลุงคนนี้ไม่ใช่คุณลุงตาสีตาสาที่ไหน แต่คือ พาโบล เอสโคบาร์ (Pablo Escobar) แสดงโดยแวกเนอร์ โมรา (Wagner Moura) พ่อค้ายาเสพติดรายใหญ่จากนาร์โคส (Nacros) ซีรีส์จากค่ายเน็ตฟลิกซ์ ซึ่งฉากจากในซีรีส์นี้ก็ถูกมือดีนำมาทำเป็นมีมและโด่งดังไปทั่วโลก

©Cecilia Wessels

• Lawnmower Man ชายตัดหญ้าผู้ไม่สนใจโลก

ภาพของชายคนหนึ่งที่กำลังตัดหญ้าอย่างตั้งใจโดยมีพายุทอร์นาโดหมุนติ้ว ๆ อยู่ด้านหลัง แม้ภาพนี้จะดูเหมือนภาพตัดต่อมากก็ตาม แต่มีมนี้กลับเป็นภาพถ่ายเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงของนายธีวนิส เวสซเซลส์ (Theunis Wessels) ผู้ตัดสินใจออกไปตัดหญ้าหลังบ้านขณะที่ทอร์นาโดกำลังพัดผ่านบ้านของเขาในเมืองอัลเบอร์ตา ประเทศแคนาดา ในปี 2017 ซึ่งหลังจากภาพนี้ถูกโพสต์ลงเฟสบุ๊กก็กลายเป็นไวรัลทันที และกลายเป็นข่าวบน CBC News ซึ่งเขาให้สัมภาษณ์ว่า “จริง ๆ แล้วทอร์นาโดลูกนี้อยู่ไกลมาก และเขาก็คอยจับตามองมันอยู่”

ทุกวันนี้ “มีม” กลายเป็นเหมือนอีกหนึ่งภาษาที่ผู้คนหยิบเลือกมาใช้ในการสื่อสาร และเนื่องจากความหลากหลายของที่มาความหมาย และวิธีการใช้ ทำให้หลายคนเริ่มสนใจและมีการรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับมีมขึ้น อย่างเว็บไซต์ knowyourmeme.com ก็เป็นหนึ่งตัวอย่างของสารานุกรมมีมที่รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับมีมในด้านต่าง ๆ  หรือรายการ “I Accidentally Became A Meme” โดย BuzzFeedVideo ที่ไปสัมภาษณ์เหล่าบุคคลที่กลายเป็นมีมในตำนาน ว่าทำไมพวกเขาถึงได้กลายเป็นมีม และมีมเหล่านั้นเปลี่ยนชีวิตพวกเขาไปอย่างไร

ที่มา :
knowyourmeme.com 
merriam-webster.com  

เรื่อง : ณัฐชา ตะวันนาโชติ