สะพานแห่งกาลเวลา : ว่าด้วยมิสไซล์สกับจรวด

สงครามในตะวันออกกลาง ถล่มอาวุธหนักทางอากาศเข้าใส่กันใหญ่โตอยู่ในเวลานี้ จึงเป็นโอกาสดีที่เราควรทำความรู้จักอาวุธเหล่านั้นในเชิงวิทยาศาสตร์กันบ้าง

เท่าที่ได้รับรู้กันจากข่าวก็คือ อาวุธที่อิหร่านใช้ยิงใส่อิสราเอลเมื่อเร็วๆ นี้ รวมแล้วราวๆ 180 ลูกนั้น ส่วนใหญ่คือ “มิสไซล์ส” (Missiles) อีกส่วนหนึ่งคือ “ครูส มิสไซล์ส” (Cruise Missiles)

คำถามก็คือ แล้วมิสไซล์ส คืออะไร ใช่จรวด (rockets) หรือไม่ หรือต่างกันอย่างไร

อันที่จริง มิสไซล์ส กับจรวดแทบจะเป็นอย่างเดียวกัน กล่าวคือ เป็นอาวุธหรือระบบอาวุธที่ขับเคลื่อนได้ด้วยตัวเอง แต่ถ้าหากเป็นศัพท์เฉพาะทางด้านการทหาร ทั้งสองอย่างนี้แตกต่างกัน

ความต่างก็คือ จรวด ไม่มีระบบนำวิถี ส่วนมิสไซล์ส มีระบบนำวิถี

ส่วนที่เหลืออื่นๆ ในแง่ของทหาร ไม่ต่างกันเลย เพราะทั้งมิสไซล์สและจรวด ใช้เครื่องยนต์แบบเดียวกันในการขับเคลื่อน คือเครื่องไอพ่น หรือเครื่องยนต์เจ็ต แบบเดียวกับที่ใช้ติดตั้งกับเครื่องบิน

มนุษย์พัฒนาจรวดขึ้นมาก่อน ประกอบด้วยส่วนที่เป็น “หัวรบ” กับส่วนที่เป็นระบบขับเคลื่อน ต่อมาจึงติดตั้งระบบนำวิถีเข้าไป ตอนแรกๆ ถึงได้เรียกกันว่า จรวดนำวิถี ก่อนที่จะเรียกใหม่กันว่า มิสไซล์ส ไปทั้งหมด

ในเชิงวิชาการด้านอาวุธ มิสไซล์ส จำแนกออกได้เป็น 2 ประเภท ด้วยกัน

2 ประเภทที่ว่าคือ ประเภทวิถีโค้ง (Ballistic missiles) และประเภท “บิน” (Cruise Missiles)

บอลลิสติค มิสไซล์ส ยังจำแนกออกได้เป็น 4 ชนิด ตามระยะทำการสูงสุดของมัน ดังนี้

มิสไซล์ส พิสัยใกล้ (Short-range ballistic missile) คือ มิสไซล์ส ที่ใช้โจมตีเป้าหมายได้ระยะไกลได้มากที่สุด ไม่ถึง 1,000 กิโลเมตร มีศัพท์ทางทหารเรียกเฉพาะว่า “tactical” ballistic missile หรือมิสไซล์ส เชิงยุทธวิธี

ถัดมา คือ มิสไซล์ส พิสัยกลาง (Medium-range ballistic missile) ระยะทางในการปฏิบัติการเริ่มตั้งแต่ 1,000 กิโลเมตร ไปจนถึง 3,000 กิโลเมตร บางทีทางทหารเรียกว่า มิสไซล์สเชิงยุทธบริเวณ (Theater ballistic missile)
ต่อมาเป็น มิสไซล์ส พิสัยปานกลาง (Intermediate-range ballistic missile) สามารถโจมตีเป้าหมายที่อยู่ห่างออกไปได้ ตั้งแต่ 3,500 กิโลเมตร ไปจนถึงสูงสุด 5,500 กิโลเมตร

สุดท้าย คือ มิสไซล์ส ข้ามทวีป (Intercontinental ballistic missile) ที่โจมตีเป้าหมายได้ไกลกว่า 5,500 กิโลเมตรขึ้นไป บางทีก็เรียกกันว่า มิสไซล์ส พิสัยไกล หรือทางทหารเรียกกันเป็นศัพท์เฉพาะว่า มิสไซล์สเชิงยุทธศาสตร์ (strategic ballistic missiles)

มิสไซล์ส ทั้ง 4 ชนิดนี้ ในภาษาไทย ใช้คำว่า “ขีปนาวุธ” แทนคำว่า มิสไซล์สทั้งหมด

นักวิชาการ แยกการทำงานของมิสไซล์ส ออกเป็น 3 ระยะ ระยะแรกหรือ Boost Phase เริ่มต้นขึ้นตั้งแต่กดปุ่มปล่อยมิสไซล์ส ไปจนถึงเมื่อหมดเชื้อเพลิง แล้วเครื่องยนต์ดับลง กินเวลาทั้งหมดราว 3-5 นาที

ระยะกลาง Midcourse Phase เริ่มเมื่อเครื่องยนต์หยุดทำงาน แต่ตัวมิสไซล์สยังคงบินขึ้นสู่จุดสูงสุดของวิถีโค้ง จนถึงจุดที่ตัวมิสไซล์สจะดิ่งลงสู่เป้าหมาย ระยะนี้กินเวลานานที่สุด โดยในกรณีของมิสไซล์สข้ามทวีป อาจกินเวลาถึง 20 นาที ที่ความเร็วประมาณ 24,000 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

ระยะสุดท้าย Terminal Phase เริ่มเมื่อตัวมิสไซล์สและหัวรบกตกกลับลงมา หรือในกรณีที่ระยะสูงสุดของวิถีโค้ง อยู่ในห้วงอวกาศ ก็จะเรียกว่าเป็นการ “รีเอนทรี” กลับสู่ชั้นบรรยากาศอีกครั้ง ระยะนี้จะไปสิ้นสุดลงที่การกระแทก หรือการระเบิดของหัวรบ เป็นระยะที่สั้นที่สุดในการทำงานของมิสไซล์ส โดยอาจกินเวลาทั้งหมดไม่ถึง 1 นาที ความเร็วในการเดินทางของหัวรบสู่เป้าหมายอาจมากกว่า 3,200 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

คำถามที่น่าสนใจถัดมาก็คือ ถ้าเช่นนั้น ครูส มิสไซล์ส คืออะไรกัน

ความต่างก็คือ ครูส มิสไซล์ส ไม่ได้ทำงานเป็นวิถีโค้ง แต่จะ “บิน” เข้าสู่เป้าหมาย หลังจากที่ยิงออกจาก ฐานภาคพื้นดิน จากพื้นผิวทะเลหรือทางอากาศก็ตามที

ครูส ทำงานอยู่ในบรรยากาศตลอดวิถีการบิน ข้อดีก็คือ สามารถบินต่ำ อาจเหนือพื้นผิวดินเพียงไม่กี่เมตร ซึ่งแม้จะกินเชื้อเพลิงมาก แต่ก็ทำการตรวจจับได้ยากมากเช่นกัน

ครูส ติดตั้งระบบนำวิถีในตัว ซึ่งช่วยให้สามารถกำหนดเส้นทางบินสู่เป้าหมายได้ล่วงหน้า หรือใช้วิธีการอื่นๆ ในการนำตัวเองสู่เป้าหมาย เช่น การใช้จีพีเอส หรือการใช้ระบบเปรียบเทียบแผนที่อาณาบริเวณ (terrain mapping)

ครูสรุ่นใหม่ๆ อาจติดตั้งกล้องไว้ที่ปลายสุด เพื่อส่งข้อมูลภาพไปยังผู้ควบคุม ที่อาจใช้ภาพดังกล่าวเพื่อบังคับมิสไซล์สจากระยะไกล หรือยกเลิกการโจมตีได้

ไพรัตน์ พงศ์พานิชย์

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : สะพานแห่งกาลเวลา : ว่าด้วยมิสไซล์สกับจรวด

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.matichon.co.th