"พระศรีสรรเพชญ์" จากอยุธยาสู่พระเจดีย์วัดโพธิ์ กับพุทธลักษณะที่ยังเป็นปริศนา

พระศรีสรรเพชญ์ พระพุทธรูปจากอยุธยาสู่พระเจดีย์วัดโพธิ์ กับพุทธลักษณะที่ยังเป็นปริศนา

พระศรีสรรเพชญ์ เป็นพระพุทธรูปประธานในวิหารหลวง วัดพระศรีสรรเพชญ์ ซึ่งอยู่ในเขตพระราชวังหลวงแห่งกรุงศรีอยุธยา ได้รับการยกย่องว่าเป็นพระพุทธรูปที่มีความงดงามมากสุดองค์หนึ่งในกรุงศรีอยุธยา ปัจจุบัน พระศรีสรรเพชญ์ประดิษฐานอยู่ภายใน “พระมหาเจดีย์ศรีสรรเพชดาญาณ” ที่ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม หรือ “วัดโพธิ์” กรุงเทพมหานคร

รศ. ดร. รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล เล่าถึงพระศรีสรรเพชญ์ไว้ตอนหนึ่งในหนังสือ “พระศรีสรรเพชญ์ ไม่ถูกไฟเผาลอกทอง ตอนกรุงแตก” ว่า สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 โปรดเกล้าฯ ให้หล่อขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2043 สำเร็จเป็นองค์พระพุทธรูปแล้วมีงานฉลอง พ.ศ. 2046 โดยพระราชทานนามพระพุทธรูปองค์นี้ว่าพระศรีสรรเพชญ์ ด้วยทรงมีพระราชประสงค์ให้หมายถึงพระพุทธเจ้า

พระศรีสรรเพชญ์เป็นพระพุทธรูปยืน สูง 8 วา ถ้าเทียบมาตราวัดปัจจุบันแล้วจะอยู่ราวๆ 16 เมตร ขณะที่หลักฐานต่างชาติสมัยกรุงศรีอยุธยาระบุมาตราวัดแตกต่างกันไป มีตั้งแต่ 12.8 เมตรไปจนถึงเกือบ 16 เมตร

รศ. ดร. รุ่งโรจน์ บอกอีกว่า ในบันทึกของ นิโกลาส์ แชรแวส ชาวต่างชาติที่เข้ามาในกรุงศรีอยุธยาในรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้กล่าวถึงพระศรีสรรเพชญ์ว่า เคยถูกตัดพระกรในครั้งอยุธยาทำสงครามกับพะโค แต่ไม่ได้ระบุว่าถูกตัดพระกรข้างใด

พระศรีสรรเพชญ์ชำรุดทรุดโทรมลงมากหลังจากสงครามคราวเสียกรุงครั้งที่ 2 ต่อมาใน พ.ศ. 2333 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โปรดเกล้าฯ ให้ชะลอพระศรีสรรเพชญ์มายังวัดพระเชตุพนฯ แล้วบรรจุลงในพระมหาเจดีย์องค์กลาง ตามข้อความที่ปรากฏในจารึกวิหารพระโลกนาถว่า

“จึ่งให้ชักชะลอพระพุทธปฏิมากร ทรงพระนามพระศรีสรรเพชญ์ซึ่งชำรุดรับมาแต่กรุงเก่า เข้าวางบนรากได้ศุภฤกษ ประโคมฆ้องกลองแตรสังข์”

ก่อนอัญเชิญพระศรีสรรเพชญ์ลงไปประดิษฐานในรากฐานพระเจดีย์ ไม่มีเอกสารชิ้นใดที่กล่าวถึงสภาพตอนนั้น ดังนั้นจึงไม่สามารถทราบพุทธลักษณะที่แท้จริงได้

พุทธลักษณะของพระศรีสรรเพชญ์จึงยังคงเป็นปริศนามาจนถึงทุกวันนี้

อ่านเพิ่มเติม :

• “ยักษ์วัดโพธิ์” ตัวจริงอยู่ที่ไหน?
• รัชกาลที่ 3 ทรงพระประชวรเมื่อเจดีย์ที่ วัดโพธิ์ เกิดเอียง
• “พระแก้วมรกต” เคยประดิษฐานที่วัดโพธิ์ ก่อนย้ายเข้าวัดพระแก้ว?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

ผศ. ดร. รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล. (2560). พระศรีสรรเพชญ์ ไม่ถูกไฟเผาลอกทอง ตอนกรุงแตก. กรุงเทพฯ : มติชน.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 8 มีนาคม 2567

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : “พระศรีสรรเพชญ์” จากอยุธยาสู่พระเจดีย์วัดโพธิ์ กับพุทธลักษณะที่ยังเป็นปริศนา

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com