กรมศิลป์ย้ายเมืองอโยธยาไปลพบุรี โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ
อโยธยาอยู่ จ. พระนครศรีอยุธยา เป็นเมืองต้นกำเนิดกรุงศรีอยุธยา
แต่กรมศิลปากร (กระทรวงวัฒนธรรม) ในหนังสือ “ประวัติศาสตร์ชาติไทย” ยกย้ายเมืองอโยธยาไปอยู่ จ. ลพบุรี (ไม่อยู่ จ. พระนครศรีอยุธยา) โดยไม่แสดงเหตุผลและหลักฐานวิชาการทางประวัติศาสตร์โบราณคดี ดังมีข้อความสั้นๆ ว่า
“อโยธยามีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองละโว้ หรือเมืองลพบุรีในปัจจุบัน” (หน้า 75)
หนังสือ “ประวัติศาสตร์ชาติไทย” พิมพ์เผยแพร่ทั่วประเทศด้วยงบประมาณราชการเมื่อ พ.ศ. 2558 มีความเป็นมาดังนี้
(1.) เป็นความต้องการเร่งด่วนของรัฐบาลเผด็จการทหาร รวบอำนาจรวมศูนย์จากการรัฐประหาร เมื่อ พ.ศ. 2557
(2.) ทำอย่างเร่งรัดโดยข้าราชการวิชาการในรัฐราชการรวมศูนย์สังกัดกระทรวงวัฒนธรรม กรมศิลปากร
การรวบรวมและเรียบเรียงอย่างเร่งรีบโดยข้าราชการวิชาการของรัฐราชการรวมศูนย์ เพื่อสนองความต้องการเร่งด่วนของนายกรัฐมนตรีรัฐเผด็จการทหารรวบอำนาจรวมศูนย์จากรัฐประหาร ทำให้หนังสือ “ประวัติศาสตร์ชาติไทย” มีเนื้อหาขาดตกบกพร่องต้องทบทวนแก้ไขจำนวนมาก
กรมศิลปากรให้เมืองอโยธยาไปอยู่ลพบุรี จะอธิบายอย่างไร? และมีหลักฐานอะไร? คัดค้านความเห็นที่สรุปนานแล้วว่าเมืองอโยธยาอยู่ทางตะวันออกของเกาะเมืองอยุธยา บริเวณสถานีรถไฟอยุธยา เป็นที่รับรู้ของนักปราชญ์และนักวิชาการมากกว่า 116 ปีมาแล้ว จึงมีการศึกษาค้นคว้าสืบเนื่องตามหลักฐานเท่าที่พบดังนี้
ร.5 ทรงบอกเมื่อ 116 ปีมาแล้ว ว่าอโยธยาคือเมืองเก่าของอยุธยา อยู่ฝั่งตะวันออกของพระนครศรีอยุธยา มีสถูปเจดีย์วัดวาอารามสำคัญๆ ได้แก่ วัดพนัญเชิง, วัดใหญ่ชัยมงคล, วัดอโยธยา (วัดเดิม), วัดกุฎีดาว, วัดมเหยงคณ์ เป็นต้น ทรงให้ความสำคัญมากต่อเมือง อโยธยาว่าเป็นเมืองเก่าของอยุธยา จึงมีพระราชดำรัสเมื่อ พ.ศ. 2450 เปิด “โบราณคดีสโมสร”กล่าวถึงเมืองอโยธยาและวัดวาอารามสำคัญในเมืองอโยธยา [พระราชดำรัส ทรงเปิดโบราณคดีสโมสร พ.ศ. 2450]
พระยาโบราณราชธานินทร์ (พร เดชะคุปต์) [ทำงานโบราณคดี ขุดแต่งโบราณสถานอยุธยาคนแรกของสยาม] เมื่อ 116 ปีมาแล้ว ชี้ว่าอโยธยาอยู่ทาง “สเตชั่นรถไฟกรุงเก่า” ที่วัดสมณโกฏ วัดกุฎีดาว วัดอโยธยา หรือวัดเดิม [จากหนังสือ ตำนานกรุงเก่า ของ พระยาโบราณราชธานินทร์ (พร เดชะคุปต์) พ.ศ. 2450]
ธนิต อยู่โพธิ์ (อดีตอธิบดีกรมศิลปากร) เมื่อ 67 ปีมาแล้ว มีความเห็นคล้อยตามพระยาโบราณราชธานินนทร์ ว่าอโยธยาอยู่ทางสถานีรถไฟกรุงเก่า [จากหนังสือ เรื่องเมืองไตรตรึงส์ อู่ทอง และ อโยธยา พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2499]
มานิต วัลลิโภดม (อดีตผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์โบราณคดี กรมศิลปากร) เมื่อ 61 ปีที่แล้ว เรียบเรียงเรื่องราวเกี่ยวกับอโยธยาและเครือข่าย [จากนิตยสาร สามทหาร พ.ศ. 2505]
จิตร ภูมิศักดิ์ เกือบ 60 ปีมาแล้ว (2507-2508 หลังออกจากคุก) ระบุว่าอโยธยามีแล้วตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 16 ราว พ.ศ. 1599 พบในพงศาวดารกรุงสุธรรมวดี (สะเทิม) ฉบับพิมพ์ภาษามอญที่ปากลัด (พ.ศ. 2453) และพงศาวดารพม่าฉบับหอแก้ว [จากหนังสือ ข้อเท็จจริงว่าด้วยชนชาติขอม ของ จิตร ภูมิศักดิ์ สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ.2547]
จิตรอธิบายย้ำ (ในเชิงอรรถ บท 4) ว่าอโยธยามีระบบการศาล, ระเบียบบริหาร, จารีตราชสำนัก, ระเบียบประเพณีในสังคมที่เรียบร้อยในระดับหนึ่งมานานแล้ว โดยพบหลักฐานยืนยันในกฎหมายลักษณะเบ็ดเสร็จ พ.ศ. 1886 (ก่อนสร้างกรุงศรีอยุธยา 7-8 ปี) สิ่งเหล่านี้ต้องการเวลาพัฒนา ไม่ใช่จะคิดตั้งขึ้นได้ชั่วข้ามคืน [จากหนังสือ สังคมไทยลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ก่อนสมัยศรีอยุธยา ของ จิตร ภูมิศักดิ์ สำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน พิมพ์ครั้งที่สาม พ.ศ. 2547 หน้า 9-16]
ศรีศักร วัลลิโภดม เมื่อ 57 ปีที่แล้ว พ.ศ. 2509 (อดีตอาจารย์ประจำคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร) เสนอบทความวิชาการว่าอโยธยาอยู่ทางตะวันออกของอยุธยา พร้อมแสดงหลักฐานภูมิประเทศและหลักฐานประวัติศาสตร์โบราณคดี [บทความเรื่อง “กรุงอโยธยาในประวัติศาสตร์ไทย” พิมพ์ครั้งแรกในวารสารสังคมศาสตร์ปริทัศน์ ฉบับพิเศษ (3) ว่าด้วยประวัติศาสตร์ไทย พ.ศ. 2509 หน้า 58-86]
หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล (อดีตคณบดีคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร) ยอมรับว่าอโยธยามีจริงอยู่อยุธยา แต่มีความคิดต่างหลายอย่างในรายละเอียดปลีกย่อย [บทความเรื่อง “ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับกรุงอโยธยา” ของหม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล สังคมศาสตร์ปริทัศน์ (ปีที่ 4 ฉบับที่ 1) พ.ศ. 2509 หน้า 91-120]
พเยาว์ เข็มนาค (อดีตข้าราชการสำนักโบราณคดี กรมศิลปากร) สำรวจทำผังเมือง อโยธยา มีคูน้ำคันดินสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางตะวันออกของเกาะเมืองอยุธยา [เมืองอโยธยาสี่เหลี่ยมผืนผ้า ได้จากงานวิจัยทุนศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เรื่อง ระบบลำน้ำสมัยอยุธยา ของ พเยาว์ เข็มนาค (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2562 หน้า 75-93]
รถไฟความเร็วสูงกำลังพุ่งทำลายเมืองอโยธยาที่อยุธยา กรมศิลปากรจะทำอย่างไรเมื่อโยกเมืองอโยธยาไปอยู่ลพบุรี เท่ากับเปิดช่องให้มีการทำลายอโยธยา-อยุธยา
ถ้าไม่เป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหา ก็เป็นส่วหนนึ่งของปัญหา