พรสันต์ ชำแหละ รัฐประหารผ่านรัฐธรรมนูญ ทำประเทศแตกแยก คะแนนขัดแย้งพุ่ง 9.7 เต็ม 10
พรสันต์ เปิดปม รัฐประหารผ่าน รธน. เผยคะแนนขัดแย้งพุ่ง 9.7 เต็ม 10
เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม ที่หอประชุมศรีบูรพา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ สถาบันปรีดี พนมยงค์ จัดกิจกรรม PRIDI Talks #23 x PBIC : รื้อ ร่าง สร้าง รัฐธรรมนูญฉบับใหม่เพื่อประชาชน โดยมี วิทยากร ได้แก่ นายชัยธวัช ตุลาธน หัวหน้าพรรคก้าวไกล, รศ.ดร.มุนินทร์ พงศาปาน อาจารย์คณะนิติศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์, ผศ.ดร.พรสันต์ เลี้ยงบุญเลิศชัย อาจารย์คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, รศ.ดร.นันทนา นันทวโรภาส คณบดีวิทยาลัยสื่อสารการเมือง ม.เกริก, นายนิกร จำนง โฆษกคณะกรรมการเพื่อพิจารณาศึกษาแนวทางในการทำประชามติ, รศ.ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ ประธานกรรมการบริหารสถาบันปรีดี พนมยงค์ กล่าวนำ และนายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผอ.โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน หรือไอลอว์ ดำเนินรายการ
ในช่วงเสวนา ผศ.ดร.พรสันต์กล่าวว่า รัฐธรรมนูญปี 2560 เป็นฉบับที่สร้างปัญหาค่อนข้างมาก ใช้เทคนิคการร่างซับซ้อน
“มันไม่ได้ทำหน้าที่ของมันเอง โดยเราไปนับตั้งแต่มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญปี พ.ศ.2560 มีการยกร่างโดยการใช้เทคนิคในการร่างที่ซับซ้อนพอสมควร เนื่องจากมีการผนวกรวมเอากับรัฐธรรมนูญปี พ.ศ.2557 มาใส่ให้สอดคล้องด้วย ทำให้รัฐธรรมนูญปี พ.ศ.2560 มีปัญหาอย่างยิ่ง กว่ารัฐธรรมนูญปี พ.ศ.2560 จะฟังก์ชั่นของมันจริงๆ คือช่วงที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา เข้ามาในปี พ.ศ.2562 เราจะไปดูตอนประกาศใช้ พ.ศ.2560 แล้วมันฟังก์ชั่นเลย มันคงไม่ใช่” ผศ.ดร.พรสันต์กล่าว
จากนั้น ผศ.ดร.พรสันต์กล่าวถึงประเด็น Constitutional Coup d’etat ว่า อาจแปลเป็นภาษาไทยง่ายๆ ว่า ‘การทำรัฐประหารซ้อน 2 ชั้น’ กล่าวคือ เวลาที่ทหารทำการรัฐประหาร เริ่มมีกลไกในทางรัฐธรรมนูญเข้ามาช่วยเหลือในการทำรัฐประหารมีความสำเร็จอย่างต่อเนื่อง และอยู่ต่ออย่างมีความเป็นเสถียรภาพ ซึ่งกรณีเช่นนี้เกิดขึ้นในประเทศไทย
“ผมคิดว่ารัฐธรรมนูญปี พ.ศ.2560 เป็นเครื่องมือในการสร้างอำนาจที่ไม่ชอบธรรม ขัดต่อหลักการในรัฐธรรมนูญ ขัดต่อหลักประชาธิปไตย ให้มันปรากฏขึ้นอยู่ในกฎหมายอย่างเป็นทางการ ให้มีการต่อขยายอำนาจต่อไปเรื่อยๆ
รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 มีการใช้ตัวรัฐธรรมนูญเป็นเครื่องมือในการต่อขยายอำนาจหลังจากมีการใช้รัฐประหารเสร็จขึ้นแล้ว มันสร้างความยุ่งยากลำบากกับการเข้าไปแก้ไขปัญหาสำหรับการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ขึ้นด้วย เพราะมีการใช้กลไกประชาธิปไตยบางประการที่ทำให้ประชาชนพูดว่านี่คือสิ่งที่ถูกต้อง หรือไม่ถูกต้องนั่นเอง” ผศ.ดร.พรสันต์กล่าว
ผศ.ดร.พรสันต์กล่าวอีกว่า การทำ Constitutional Coup คือการทำรัฐประหารผ่านรัฐธรรมนูญ วัตถุประสงค์มี 4 ประการ ได้แก่
1.พยายามเข้าไปลดทอนความเป็นประชาธิปไตยให้มันลดน้อยถอยลง
2.เป็นการพยายามควบคุมครอบงำ กำกับทางการเมืองผ่านรัฐธรรมนูญ
3.ใช้รัฐธรรมนูญเป็นเครื่องในการกำจัดศัตรูในทางการเมือง
4.คงสถานะของอำนาจที่ไม่ชอบด้วยกฏหมาย ให้กลับมาชอบด้วยกฎหมาย และให้มีการต่อขยายอำนาจให้ยาวนานที่สุดเท่าที่จะยาวนานได้
“รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 ก็เข้าไปพยายามที่จะทำให้วัตถุประสงค์ 4 ประการ ในการทำรัฐประหารผ่านรัฐธรรมนูญบรรลุผล หากถามว่าทำผ่านบทบัญญติใด
1.การเข้าไปปรับเปลี่ยนระบบการเลือกตั้ง กลายมาเป็นระบบการจัดสรรปันส่วนแบบผสม ซึ่งเป็นการเปลี่ยนภูมิทัศน์ทางการเมือง และมีการใช้สูตรคำนวณต่างๆ ออกมา กกต.ในตอนนั้นก็ยังคำนวณไม่ได้ จึงให้ศาลรัฐธรรมนูญเข้าไปทำการวินิจฉัยเกี่ยวกับการคิดคำนวณสูตร เป็นกลไกอย่างหนึ่งที่พยายามเข้าไปล้างไพ่ของระบบการเมืองให้มันปรับเปลี่ยนให้กับสถานการณ์ที่เข้ามา
2.ถ้าเราไปตรวจสอบของบทบัญญติของรัฐธรรมนูญฉบับ 2560 หรือ 2550 ในบทบัญญัติที่ว่า คุณสมบัติ การกระทำต้องห้ามต่างๆ ยาวขึ้นเรื่อยๆ เวลาที่จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ต้องดูว่าอะไรคือคุณสมบัติ และอะไรคือการกระทำต้องห้ามในทางรัฐธรรมนูญซึ่งไม่เหมือนกัน เพียงแต่ว่าคนยกร่างนำ 2 เรื่องดังกล่าวมาปะปนกันเอง ส่งผลทำให้ไปควบคุมการดำเนินกิจการฝ่ายนักการเมืองเข้ามาอยู่ในภูมิทัศน์ทางการเมืองได้ลดน้อยถอยลง” ผศ.ดร.พรสันต์กล่าว
ผศ.ดร.พรสันต์กล่าวด้วยว่า ปัญหาในขณะนี้คือการให้ ส.ว. 250 คน เข้ามาโหวตเลือกนายกรัฐมนตรี และอำนาจ ส.ว.ยังมีอำนาจที่มากกว่านั้น นั่นคือเรื่องของการเห็นชอบของผู้ดำรงตำแหน่งขององค์กรอิสระต่างๆ หรือกระทั่งการออกแบบให้ ส.ว.เข้าไปเกี่ยวข้องกับองค์กรการปฎิรูปประเทศ ทั้งการดูเรื่องยุทธศาสตร์ชาติ และยังไม่รวมเรื่องขององค์กรอิสระต่างๆ
“ฉะนั้น กลไกที่เราได้เห็นการทำรัฐประหารผ่านรัฐธรรมนูญคือเรื่องการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ และเรื่องการทำประชามติ เป็นกลไลที่เป็นลักษณะล็อกให้ประเทศอยู่กับที่ช่วง 8-9 ปีที่ผ่านมา การแก้ไขรัฐธรรมนูญเราก็จะพบว่า มาตรา 256 รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 แก้ไขไม่ได้เลย นี่เป็นการล็อกตาย ทำให้การแก้ไขรัฐธรรมนูญนั้นทำไม่ได้” ผศ.ดร.พรสันต์กล่าว
ผศ.ดร.พรสันต์ยังกล่าวถึง การทำประชามติ ว่า ครั้งนี้มีปัญหาอย่างมาก ที่ผ่านมาก็มีข้อจำกัดเรื่องการแสดงออก การแสดงความคิดเห็นต่างๆ การให้ข้อมูลที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง ฉะนั้น ตามหลักการรัฐธรรมนูญนี่เป็นการทำประชามติโดยมิชอบธรรม ยกตัวอย่างกรณีที่เคยเกิดขึ้นในประเทศสวิตเซอร์แลนด์
“ศาลที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์บอกว่าการทำประชามติแบบนี้ถือว่าไม่ชอบ เพราะประชาชนไม่ได้รับข้อมูลที่ไม่เพียง หลักการที่แท้จริงคือการที่ประชาชนออกไปทำประชามติต้องได้รับชข้อมูลอย่างเพียงพอ เพราะถ้าผู้ที่อออกไปเลือกตั้งประชามติได้รับข้อมูลไม่เพียงพอ มีการโหวตไปแล้ว นั่นจะเป็นการแสดงเจตจำนงที่ไม่แท้จริงนั่นเอง” ผศ.ดร.พรสันต์กล่าว
ผศ.ดร.พรสันต์กล่าวว่า ภาพรวมของรัฐธรรมนูญกลายเป็นเครื่องมือเพื่อประโยชน์ทางการเมืองบางอย่าง มีการตั้งประเด็นเรื่องการทำนิติสงคราม มีการใช้คำว่า “ลอว์แฟร์” เราอาจจะไม่ได้เห็นเป็นเพียงคำว่า “ลอว์แฟร์” เพราะในทางหลักรัฐธรรมนูญมีอะไรที่มากกกว่าคำว่าลอว์แฟร์
“เขาเรียกว่า Constitutional Lawfare นั่นคือไม่ใช่นิติสงครามแบบปกติ แต่คือการทำนิติสงครามผ่านการใช้บทบัญญติของรัฐธรรมนูญมาทำ ซึ่งมีผลกระทบมากกว่าลอว์แฟร์ทั่วไปๆ เพราะกำลังที่จะเอาองค์กรต่างๆ ทางรัฐธรรมนูญไปใช้โดยไม่สอดคล้องกับคุณค่าในทางรัฐธรรมนูญ คุณกำลังปรับใช้บทรัฐธรรมนูญโดยไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ ผลกระทบตกไปอยู่กับประชาชนที่ถูกบังคับใช้กับรัฐธรรมนูญตรงนั้น เขาจะมองว่ารัฐธรรมนูญนั้นไม่ชอบธรรม เมื่อรัฐธรรมนูญไม่ชอบธรรมก็ถูกมองว่าเป็นบ่อนทำลายความศักดิ์สิทธิ์ของรัฐธรรมนูญนั้นไม่มี” ผศ.ดร.พรสันต์กล่าว
จากนั้น ผศ.ดร.พรสันต์กล่าวถึงผลกระทบการทำรัฐประหารผ่านรัฐธรรมนูญ 3 ประเด็นใหญ่ๆ คือ
1.การกระทบกับระบบการเมือง ทำให้ประชาธิปไตยลดน้อยถอยลง
2.ผลกระทบทางระบบกฎหมาย เมื่อความเป็นประธิปไตย ย่อมเข้าไปในหลักนิติธรรมของประเทศ การทำให้ประเทศไทยมีความเป็นเสรีประชาธิปไตย เขาให้ความสำคัญกับหลักนิติธรรม และหลักประชาธิปไตยต้องมาคู่กัน เมื่อหลักประชาธิปไตยมีปัญหา หลักนิติธรรมดก็มีปัญหาแน่นอน เพราะสิทธิเสรีภาพของประชาชนถูกถอยหาย ใน 142 ประเทศ ประเทศไทยอยู่ในลำดับที่ 82 จากงานผลสำรวจวิจัยด้านนิติธรรมของ Wold Justice Projrct ได้ 49 คะแนน เต็ม 100 นั่นคือสอบตก สะท้อนให้เห็นคำอธิบายในเชิงหลักการถึงปัญหาผลกระทบที่ก่อให้เกิดประชาธิปไตยที่ลดน้อยถอยลง
3.ผลกระทบทางสังคม ต่างประเทศนั้นให้ความสำคัญอย่างมากกับรัฐธรรมนูญอย่างมาก ทั้งเรื่องของการจัดสรรอำนาจในทางการเมือง ยุคหลังๆเขามองว่ารัฐธรรมนูญเขาไปเกี่ยวข้องกับการจัดวางโครงสร้างทางสังคม
“ผมมองว่ารัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 ที่ไปเกี่ยวข้องกับการทำรัฐประหาร ส่งผลกระทบทางสังคม จากข้อมูล Fragile States Index เป็นงานวิจัยเกี่ยวกับเรื่องรัฐอ่อนแอ ความหมายคือรัฐล้มเหลว เกิดจากสังคมที่เกิดจากความขัดแย้ง ประเทศไทยในปี พ.ศ.2549 เราได้คะแนน 7.2 ปี, พ.ศ.2550 ได้ 8, พ.ศ.2551 ได้ 7.7 และ พ.ศ.2563-ปัจจุบัน เราได้ 9.7 ซึ่งคะแนนเต็ม 10 หมายถึงความขัดแย้งมากสูงสุด ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นภายใต้ตั้งแต่การประกาศใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550 และรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560
รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 กับรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550 มันเชื่อมกันอยู่ รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 ก่อให้เกิดความขัดแย้งแตกแยกในสังคม ฉะนั้น ตัวมันเองทำให้ขาดคุณสมบัติความสมัยใหม่ รัฐธรรมนูญสมัยใหม่ต้องวางโครงสร้างอำนาจ คุ้มครองสิทธิประชาชน ต้องเป็นสิ่งที่แก้ไขความขัดแย้งในสังคม แต่รัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 นั้นสร้างความแตกแยก ขยายความขัดแย้งให้รุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ” ผศ.ดร.พรสันต์กล่าว