‘ชาวแอซเท็ก’ เป็นใครมาจากไหน?
ในปี 1521 จักรวรรดิแอซเท็ก (Aztec Empire) ถูกโค่นล้มโดยผู้พิชิตชาวสเปน นับเป็นจุดจบของจักรวรรดิที่ดำรงอยู่ยาวนานเกือบหนึ่งศตวรรษ แต่ประวัติศาสตร์ของชาวแอซเท็กมีความยาวนานมากกว่านั้น
ความจริงแล้วชาวแอซเท็กไม่ได้เรียกตัวเองว่าแอซเท็ก เพราะพวกเขาเรียกตัวเองว่า เม็กซิกา (Mexica) หรือคัลฮัว เม็กซิกา (Culhua Mexica)
ส่วนคำว่าแอซเท็กมาจากนักวิทยาศาสตร์ชาวเยอรมัน อเล็กซานเดอร์ ฟอน ฮุมโบลดต์ (Alexander von Humboldt) ที่ได้คิดค้นคำนี้ในช่วงต้นทศวรรษ 1800 เพื่อหมายถึงผู้คนในนครเตนอคทิตลัน (Tenochtitlan) โดย Aztec มาจากคำว่า Aztlán ที่เป็นชื่อถิ่นฐานดั้งเดิมของชาวแอซเท็ก สัณนิษฐานว่า Aztlán น่าจะตั้งอยู่ทางตอนเหนือของเม็กซิโกในปัจจุบัน
ชาวแอซเท็กหรือเม็กซิกา เดิมเป็นชนเผ่าเร่ร่อนที่อพยพไปยังที่ต่าง ๆ ก่อนจะตั้งรกรากบนเกาะในทะเลสาบเท็กซ์โกโก (Lake Texcoco) ในหุบเขาเม็กซิโก ชาวแอซเท็กพูดภาษานาวัตล์ (Nahuatl) ที่เป็นภาษาของกลุ่มคนในอเมริกากลาง และพวกเขามีบรรพบุรุษเป็นชาวโทลเทค (Toltec) ที่เคยสร้างอารยธรรมในดินแดนแห่งนี้ ในช่วงศตวรรษที่ 10-12
ต้นศตวรรษที่ 14 หุบเขาเม็กซิโกอยู่ภายใต้อำนาจของนครอัซกาโปตซัลโก (Azcapotzalco) โดยชาวแอซเท็กก็เป็นทหารรับจ้างให้กับนครรัฐแห่งนี้ ทหารชาวแอซเท็กสร้างความน่าสะพรึงกลัวจากการรบที่ทั้งดุดันและดุร้าย
ในปี 1325 ชาวแอซเท็กได้ก่อตั้งเมืองของพวกเขาซึ่งก็คือ นครเตนอคทิตลัน ท่ามกลางอำนาจที่ค่อย ๆ เสื่อมลงไปของอัซกาโปตซัลโก และเมื่อเกิดการแย่งชิงอำนาจในอัซกาโปตซัลโกในต้นศตวรรษที่ 15 ก็ทำให้ชาวแอซเท็กและนครรัฐอื่น ๆ หลุดพ้นจากอำนาจของอัซกาโปตซัลโกในที่สุด
ในปี 1428 มหาอำนาจแห่งใหม่ก็ได้เกิดขึ้น เมื่อชาวแอซเท็กแห่งนครเตนอคทิตลัน จับมือเป็นพันธมิตรกับนครเท็กซ์โกโก (Texcoco) และนครตลาโกปัน (Tlacopan) เกิดเป็นพันธมิตรสามประสานหรือ Triple Alliance ที่จะเอาชนะนครรัฐอื่นจนเป็นมหาอำนาจหนึ่งเดียวแห่งหุบเขาเม็กซิโก และขยายครอบครองดินแดนในอเมริกากลาง
เดิมทีอำนาจของเตนอคทิตลันและเท็กซ์โกโกจะมีสถานะทัดเทียมกัน โดยมีตลาโกปันที่มีอำนาจรองลงมา แต่เมื่อชาวสเปนมาถึงอเมริกากลางในต้นศตวรรษที่ 16 พวกเขาก็พบว่า ชาวแอซเท็กเป็นกลุ่มที่มีอำนาจมากที่สุดในพันธมิตรสามประสาน เกิดเป็นแนวคิดเรื่องจักรวรรดิที่มีศูนย์กลางอำนาจอยู่ที่เตนอคทิตลัน ซึ่งต่อมาเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายในชื่อจักรวรรดิแอซเท็กนั่นเอง
อ้างอิง
• Nat Geo. Who were the Aztec, really? It’s complicated. https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/who-were-the-aztec
• HISTORY. How the Aztec Empire Was Forged Through a Triple Alliance. https://www.history.com/news/aztec-empire-triple-alliance