ผู้เชี่ยวชาญกฎหมายอาญา อธิบาย “Knowingly Concerned”

ผศ.ดร.รณกรณ์ บุญมี ผู้ช่วยศาสตราจารณ์สาขากฎหมายอาญา คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  ชี้คำว่า “Knowingly Concerned” คือองค์ประกอบภายในของความผิดทางอาญาตามระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ (Common Law) ระดับความรุนแรงต่ำกว่าเจตนาก็จริงแต่ก็นับว่ามีความรุนแรง เน้นใช้กับคดียาเสพติด หากออสเตรเลียจับได้โทษหนัก

ผศ.ดร.รณกรณ์ บุญมี อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

26 กุมภาพันธ์ 2563 ที่รัฐสภา ธีรัจชัย พันธุมาศ ส.ส.อดีตพรรคอนาคตใหม่อภิปรายไม่ไว้วางใจ ธรรมนัส พรหมเผ่า รมว.เกษตรและสหกรณ์หนึ่งในประเด็นที่ถกเถียงคือปมปัญหาเรื่องการแปลคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ของออสเตรเลียประโยคหนึ่งที่มีคำว่า “Knowingly Concerned” ทีมข่าวเวิร์คพอยท์จึงนำปมปัญหาดังกล่่าวสอบถามผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายอาญา

ต้นฉบับคำพิพากษาที่ถูกแสดงระหว่างการอภิปรายไม่ไว้วางใจ วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2563

“Knowingly Concerned เป็นองค์ประกอบภายใน” ดร.รณกรณ์กล่าวโดยออกตัวว่าเป็นการให้ความเห็นทางวิชาการ ไม่ใช่ต่อตัวคดี เนื่องจากไม่มีโอกาสอ่านคำพิพากษา และชี้แจงต่อว่า “องค์ประกอบภายในของเรื่องนี้ระดับสูงสุดที่แย่ที่สุดคือเจตนา Knowingly concerned เป็นระดับที่ต่ำกว่าเจตนา เพราะฉะนั้นถ้าเกิดว่าเราแปลว่าเจตนาอันนี้น่าจะคลาดเคลื่อนแน่ๆ”

ดร.รณกรณ์อธิบายว่าคำว่า “Knowingly” ของกฎหมายคอมมอนลอว์ เทียบโดยตรงกับคำว่า “เจตนา” ของกฎหมายไทยไม่ได้ ความร้ายแรงของ Knowingly อยู่ในระดับเบากว่าเจตนา แต่เป็นระดับร้ายแรงกว่าประมาท(Recklessness)

“เจตนาคือคุณต้องการผล สมมติว่าผมเอาเด็กทารกขึ้นมาเขย่าๆ ผมต้องการให้เด็กบาดเจ็บอันนี้ผมเจตนาทำร้ายร่างกาย แต่ถ้าเกิดผมเขย่าโดยที่ผมรู้ตัวอยู่ว่าผมเขย่าเด็กอยู่อันนี้คือ Knowingly ”

“แต่ว่าในทางปฏิบัติ สองอันนี้ในทางปฏิบัติของคดีอาญาคอมมอนลอว์มันไม่ได้ต่างกันมาก เพียงแต่ว่าในทางทฤษฎีอธิบายได้ว่า มันเป็นระดับที่มันต่างกันอยู่”

“เพราะฉะนั้น Knowingly Concerned ก็คือ พูดง่าย ๆ ว่า คุณรู้อยู่แล้ว คุณรู้ว่าอันนี้เขากำลังทำอะไรอยู่ แล้วคุณเข้าไปเกี่ยวข้อง มันไม่ใช่แค่คุณน่าจะรู้นะครับ น่าจะรู้จะเป็นระดับที่ต่ำลงมา แต่อันนี้คุณรู้เลย เป็นองค์ประกอบภายในที่รุนแรงระดับ 2 รองจากเจตนา”

ดร.รณกรณ์กล่าวว่าความผิดฐานนี้หากแปลเป็นภาษาไทยใกล้เคียงที่สุดก็จะแปลได้ว่า “เข้าไปเกี่ยวข้องกับการนำเข้ายาเสพติด (เฮโรอีน) โดยรู้ข้อเท็จจริงอันเป็นองค์ประกอบความผิด”

ไม่เจตนา ไม่ได้หมายความว่าไม่รุนแรง

อย่างไรก็ดี ดร.รณกรณ์ยืนยันว่าความผิดในระดับ Knowingly นี้ไม่ใช่ความผิดที่ไม่รุนแรง โดยศาลออสเตรเลียแทบจะไม่ฐานความผิดนี้เลย ส่วนใหญ่แล้วใช้ในความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดเท่านั้นโดยจะใช้กับกรณีที่อยู่ในกลุ่มของคนที่ไม่ใช่ผู้กระทำความผิดหลัก เช่น คนที่ให้ความช่วยเหลือ คนที่สั่ง คนที่เป็นตัวกลาง หรือ คนที่รู้อยู่แล้วว่าเขากระทำผิดแต่ก็เข้าไปเกี่ยวข้องกับการกระทำของเขา เพราะฉะนั้นจะใช้กับความผิดพวกยาเสพติดเป็นหลัก

“ศาลจะถือว่าตรวจสอบยาก รู้ยากเพราะว่าจะไปรู้ได้ยังไงว่าเข้าไปเกี่ยวข้อง เพราะฉะนั้นศาลวางหลักเลยว่า คดีพวกนี้ถือเป็นความผิดรุนแรง และต้องเน้นการป้องปราม แปลว่าจับได้หนึ่งคดีต้องดีใจและลงโทษให้หนัก”

ดร.รณกรณ์อธิบายว่าศาลออสเตรเลียวางหลักกฎหมายว่าจะไม่ลดหย่อนโทษให้แม้เป็นผู้กระทำความผิดครั้งแรกที่มีประวัติใสสะอาด ต่างจากความผิดอื่นที่ศาลออสเตรเลียจะลดโทษให้เสมอ

“คดีพวกนี้คนกระทำความผิดต้องการหาพวกที่ประวัติดี มาช่วยกันทำความผิดเพราะฉะนั้นผู้ที่ประวัติดีแล้วมากระทำความผิดศาลจะไม่ลดโทษให้เลย เขาจะไม่ให้ตกเป็นเครื่องมือในการแพร่กระจายยากเสพติด ยิ่งถ้าประวัติไม่ดีก็ยิ่งลงโทษหนัก แม้ประวัติดีศาลก็ไม่ลดโทษให้ เพราะฉะนั้นลงโทษหนักหมด ไม่มีโทษเบาๆ”

สภาถกเดือด “Knowingly Concerned” แปลว่า “เจตนาหรือไม่”

ประโยคที่ว่า “Two thai nationals, pleaded guilty to being knowingly concerned in the importation of heroin.” ในคำพิพากษาของศาลออสเตรเลียกลายเป็นศูนย์กลางการถกการแปลความระหว่างการอภิปรายไม่ไว้วางใจ

ธีรัจชัย พันธุมาศ ส.ส.อดีตพรรคอนาคตใหม่กล่าวระหว่างการอภิปรายโดยอ้างอิงการแปลจาก “นักแปลที่ได้รับการรับรอง” ว่า “ผู้ร้องซึ่งเป็นคนสัญชาติไทยสองคนได้รับสารภาพว่าได้เจตนาเข้าเกี่ยวข้องกับการนำเข้าเฮโรอีน”

ด้านธรรมนัส พรหมเผ่า ยืนยันในช่วงชี้แจงว่า “ความผิดของผมเป็นความผิด knowingly concerned  นั่นหมายความว่าเป็นความผิดฐานรู้ว่ามีผู้กระทำความผิด แต่คุณก็ปกปิดหรือไม่แจ้งเจ้าหน้าที่ของรัฐนิวเซาท์เวลล์ได้รับทราบ”

หลังการอภิปราย รศ.ดร.ปิยบุตร แสงกนกกุล อดีตเลขาธิการพรรคอนาคตใหม่ ทวีตข้อความเรื่องการแปลข้อความดังกล่าว

“ผมไปขอความรู้จากเพื่อนอาจารย์คณะนิติฯ เชี่ยวชาญภาษาอังกฤษ แปลกฎหมายและคำพิพากษา” ปิยบุตรระบุว่าบุคคลดังกล่าวแปลประโยคข้างต้นว่า “ให้การยอมรับว่ากระทำผิดโดยเข้าไปเกี่ยวข้องกับการนำเข้าเฮโรอีนโดยรู้ถึงการกระทำดังกล่าว”

“knowingly คือ with the knowledge of กฎหมายต่างประเทศใช้คำนี้เพื่อให้หมายถึง การกระทำโดยรู้เห็น” ปิยบุตรเพิ่มเติม

ข้อควรระวังเรื่องความหมายของคำว่า Importation

อีกคำหนึ่งที่ผศ.ดร.รณกรณ์ บุญมีให้ความสนใจคือคำว่า Importation ในกฎหมายเกี่ยวกับยาเสพติดของออสเตรเลีย  ซึ่งในอดีตช่วงปี 1994-1995 หมายถึงการนำเข้าในความหมายปกติของคำ คือ “การนำผ่านแดน”

นอกจากนี้ยังชี้แจงว่าในขณะนั้นกฎหมายเรื่องการนำเข้ายาเสพติดถือเป็นความผิดในระดับสหพันธรัฐของออสเตรเลียทั้งหมด ไม่ใช่ความผิดระดับมลรัฐของนิวเซาท์เวลล์ เนื่องจากะปี 1994 ความผิดฐานนี้ยังไม่มีในนิวเซาท์เวลล์

20 ก.พ. 2010 จึงมีการแก้ไขคำว่า Importation ให้มีความกว้างขึ้น นอกจากมีการผ่านแดนแล้วก็หมายถึงการแพร่กระจาย เคลื่อนย้ายทรัพย์ที่ผ่านแดนอย่างผิดกฎหมายด้วย

ผศ.ดร.รณกรณ์ บุญมี เน้นย้ำว่า “ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญกฎหมายออสเตรเลีย เพราะฉะนั้นก็ต้องรับฟังตามที่จะพิจารณา“ แต่ปกติแล้ว “จับ” กฎหมายไทยและกฎหมายอังกฤษรวมทั้งกฎหมายสิงคโปร์เป็นหลักเนื่องจากเป็นที่ที่ผมไปศึกษามา

อย่างไรก็ดีกฎหมายออสเตรเลียมีรากฐานร่วมกันกับกฎหมายอังกฤษกับกฎหมายสิงคโปร์เนื่องจากเป็นประเทศในกลุ่มกฎหมายคอมมอนลอว์เหมือนกัน เพราะฉะนั้นในทางกฎหมายอาญา “ก็จะเข้าใจกันได้อยู่แล้ว” ยกเว้นเพียงเรื่องเฉพาะบางเรื่องหรือศัพท์บางศัพท์

“ก่อนให้สัมภาษณ์ครั้งนี้ผมได้ลองเช็กข้อมูลทางวิชาการเบื้องต้นพอสมควร รวมถึงได้พูดคุยกับศาสตราจารย์ทางกฎหมายอาญาของออสเตรเลีย คอนเฟิร์มข้อมูลค่อนข้างมั่นใจพอสมควรในทางวิชาการ ว่าคำบางคำแปลว่าอะไร” ดร.รณกรณ์ ยืนยัน