มาตรการ “ปิดปากม้า” ธปท. สั่งแบงก์ระงับโอนเงินเข้า – ออกบัญชี “ม้าดำ“ แจ้งเตือนหากพบโอนเข้าบัญชีม้าทุกสี
เริ่มแล้วมาตรการ “ปิดปากม้า” ธปท. สั่งแบงก์ระงับโอนเงินเข้า - ออกบัญชีรายชื่อปปง. “ม้าดำ” และให้แจ้งเตือนหากพบโอนเข้าบัญชีม้าทุกสีเริ่ม มี.ค.68 พบ เตรียมส่งรายชื่อบัญชีม้าให้ ก.ล.ต.เข้มกลุ่มธุรกรรมคริปโทฯ โดยระงับไปแล้ว 1.75 ล้านบัญชี 1.34 แสนรายชื่อ
นางรุ่ง มัลลิกะมาส รองผู้ว่าการ ด้านเสถียรภาพสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดเผยว่า ธปท. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ดำเนินการแก้ไขปัญหาภัยทุจริตทางการเงินมาอย่างต่อเนื่อง โดยที่ผ่านมา มีการดำเนินการสำคัญ อาทิ การกำกับดูแลให้สถาบันการเงินมีมาตรฐานการให้บริการ mobile banking ที่ปลอดภัยมากขึ้น
“การยกระดับการจัดการบัญชีม้าจากระดับบัญชีเป็นระดับบุคคล ซึ่งช่วยให้บัญชีม้าถูกระงับเป็นจำนวนมากและเปิดใหม่ได้ยากขึ้น”
อย่างไรก็ดี รูปแบบและพฤติกรรมของมิจฉาชีพที่เปลี่ยนไปต่อเนื่อง ทำให้ความเสียหายจากภัยทุจริตทางการเงินไม่ได้ลดลง ในครั้งนี้ ธปท. จึงยกระดับมาตรการเชิงป้องกัน โดยเพิ่มความเข้มข้นและขยายผลการจัดการบัญชีต้องสงสัย เพื่อให้ธนาคารสามารถดำเนินการเชิงรุกในการป้องกันความเสี่ยงและแก้ปัญหาภัยทุจริตทางการเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
โดยยกระดับสีบัญชีม้า คือ
- บัญชีม้าดำ คือบัญชีในฐานข้อมูลของปปง.
- บัญชีม้าเทา (มีผู้เสียหาย) แบ่งเป็นม้าเทาเข้ม คือผู้เสียหายแจ้งความ และ ม้าเทาอ่อน คือ ผู้เสียหายยังไม่แจ้งความ
- บัญชีม้าน้ำตาล (ยังไม่มีผู้เสียหาย) ม้าน้ำตาลเข้ม ธนาคารมั่นใจพอที่จะแจ้งตำรวจ และ ม้าน้ำตาลอ่อน ธนาคารสงสัย
นางสาวดารณี แซ่จู ผู้ช่วยผู้ว่าการ สายกำกับระบบการชำระเงินและคุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน ชี้แจงว่ามาตรการยกระดับการจัดการบัญชีม้าเพิ่มเติม ประกอบด้วย
1.) การกวาดล้างบัญชีม้าให้ได้มากขึ้น โดยปรับเงื่อนไขการเข้าข่ายเป็นบัญชีม้าให้เข้มขึ้น โดยคำนึงถึงปัจจัยอื่น ๆ เพิ่มเติม เช่น พฤติกรรมการโอนของบัญชีม้า มูลค่าของธุรกรรม เพื่อให้ครอบคลุมพฤติกรรมของมิจฉาชีพที่เปลี่ยนไป รวมทั้งสามารถดำเนินการกับบัญชีม้าได้แม้ยังไม่ได้รับแจ้งจากผู้เสียหาย เพื่อยกระดับการจัดการบัญชีม้าแต่ละระดับให้เหมาะสมและมีประสิทธิภาพ
“ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2567 ได้ระงับบัญชีต้องสงสัยไปแล้ว 1.75 ล้านบัญชี และ 1.34 แสนรายชื่อ”
2.) การจัดการบัญชีม้าระดับบุคคลที่เข้มข้นขึ้น โดยธนาคารต้องขยายให้การระงับการโอนเงินออกจากบัญชีม้าและการปฏิเสธการเปิดบัญชีใหม่ ครอบคลุมไปถึงกรณีของบัญชีที่มีความเสี่ยงสูงว่าจะเป็นบัญชีม้า (แต่ยังไม่ถูกแจ้งว่าทำให้เกิดความเสียหาย) เพิ่มเติมด้วย รวมทั้งต้องกันเงินไม่ให้เข้าไปยังบัญชีของม้าทุกประเภทที่ระบุได้ชัดเจนว่ามีความเสี่ยงสูง
นอกจากนี้ ธนาคารต้องแจ้งเตือนให้ผู้โอนรู้ตัวว่าอาจกำลังโอนเงินไปยังบัญชีม้า เพื่อป้องกันความเสียหายตั้งแต่ต้น และผู้ถูกหลอกไม่ต้องเสียเวลาในการดำเนินการทางกฎหมายเพื่อรับเงินคืน
“ธปท. ได้เริ่มมาตรการปิดปากม้า เพื่อป้องกันการใช้บัญชีม้าในการทำธุรกรรมทางการเงินผิดกฎหมาย โดยระงับการโอนเงินเข้า – ออกกลุ่มบัญชีม้าดำและไม่ให้เปิดบัญชีได้ ซึ่งมีผลแล้ว และจะขยายไปยังบัญชีม้าสีอื่นในเดือนมี.ค.68 รวมทั้งธนาคารจะแจ้งเตือนผู้โอนเงินหากพบว่ามีการโอนเงินเข้าบัญชีม้า โดยจะไม่สามารถโอนเงินได้”
3.) การขยายการจัดการในวงที่กว้างขึ้น โดยกำหนดให้ธนาคารต้องแลกเปลี่ยนรายชื่อบุคคลที่ธนาคารตรวจสอบว่ามีพฤติกรรมต้องสงสัยระหว่างกันเพิ่มเติมแม้ยังไม่ได้รับแจ้งจากผู้เสียหาย จากเดิมที่แลกเปลี่ยนกันเฉพาะรายชื่อบุคคลที่เข้าข่ายการกระทำความผิดตามฐานข้อมูลสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) และรายชื่อบุคคลที่ถูกแจ้งความหรือมีส่วนเกี่ยวข้องในเส้นทางการเงินทุจริตเท่านั้น เพื่อให้ธนาคารดำเนินการป้องกันภัยทุจริตได้ครอบคลุม รวดเร็ว เป็นมาตรฐานเดียวกันมากขึ้น
นอกจากนี้ ธปท. ยังกำหนดให้ธนาคารต้องพัฒนาการจัดการบัญชีม้าอย่างต่อเนื่อง เพื่อลดความเสี่ยงจากรูปแบบการหลอกลวงและพฤติกรรมของมิจฉาชีพในอนาคต เช่น การปรับปรุงเงื่อนไขการตรวจจับบัญชีม้าให้เป็นปัจจุบันอยู่เสมอ การพัฒนาระบบการตรวจจับบัญชีม้าและพฤติกรรมผิดปกติของลูกค้า เพื่อให้ธนาคารสามารถดำเนินการได้อย่างเหมาะสมกับพฤติกรรมรายบุคคลอย่างรวดเร็ว ตลอดจนร่วมมือและแลกเปลี่ยนข้อมูลกับผู้กำกับดูแลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอื่น เช่น สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล
“ธปท.จะมีการส่งรายชื่อบัญชีม้าทุกสีไปยังก.ล.ต. เพื่อเป็นแนวทางในการกำกับธุรกรรมสินทรัพย์ดิจิทัล เพราะพบพฤติกรรมว่าความเสียหายจากกระบวนการบัญชีม้า 75% จะไปจบที่คริปโทฯ ดังนั้นเมื่อภาคการเงินมีมาตรฐานการกำกับธุรกรรมแล้ว ในส่วนที่เกี่ยวกับสินทรัพย์ดิจิทัลก็อาจจะต้องพิจารณาความเข้มงวดปิดช่องโหว่เส้นทางเงินที่สำคัญของมิจฉาชีพ ด้วย ซึ่งแนวปฏิบัติขึ้นอยู่กับก.ล.ต.”
ทั้งนี้ ธปท. เห็นว่าการแก้ไขปัญหาภัยทุจริตทางการเงินให้ได้อย่างยั่งยืน จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกฝ่าย ทั้งภาคธนาคาร ผู้ให้บริการโทรคมนาคม (Telco) หน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง รวมถึงประชาชนผู้ใช้บริการ ในการรับผิดชอบในหน้าที่ของตนเองตามขอบเขตมาตรฐานที่ผู้กำกับดูแลกำหนดไว้อย่างชัดเจน หากฝ่ายไหนละเลยการปฏิบัติตามเกณฑ์ที่กำหนด ควรที่จะต้องแสดงความรับผิดชอบและชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้น (Shared responsibility) โดย ธปท. จะประกาศกำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบที่ธนาคารพึงปฏิบัติให้ชัดเจน เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาความรับผิดชอบในความเสียหายที่เกิดจากอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ร่วมกับผู้กำกับดูแลด้านอื่น ๆ ต่อไป
“หลักการ Shared responsibility ของไทยที่ ธปท. อยากเห็น แต่ละฝ่าย ทั้งผู้เสียหาย ธนาคารพาณิชย์ ผู้ให้บริการโทรคมนาคม (Telco) รวมถึงหน่วยงานอื่น ๆ มีขอบเขตความรับผิดชอบในหน้าที่ของตนเองและหากทำไม่ได้ ก็ควรที่จะต้องแสดงความรับผิดชอบ โดยใช้มาตรฐานที่ผู้กำกับดูแลขีดไว้อย่างชัดเจน”