รู้จัก ‘โรคแอนแทรกซ์’ เชื้อแบคทีเรียจากสัตว์สู่คน หลังพบผู้ป่วย ใน จ.มุกดาหาร
The Bangkok Insight
อัพเดต 06 พ.ค. 2568 เวลา 02.09 น. • เผยแพร่ 06 พ.ค. 2568 เวลา 02.08 น. • The Bangkok Insightรู้จัก“โรคแอนแทรกซ์” เชื้อแบคทีเรียจากสัตว์สู่คน หลังพบผู้ป่วย ใน จ.มุกดาหาร
จากสถานการณ์โรคแอนแทรกซ์ (Anthrax) อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร จากการติดเชื้อโรคแอนแทรกซ์ พบประวัติสัมผัสโค กระบือและกินเนื้อวัว ล่าสุดพบผู้ป่วยยืนยันสะสม 3 ราย เสียชีวิต 1 ราย อยู่ระหว่างรักษา 2 ราย (โรงพยาบาลมุกดาหาร และ โรงพยาบาลดอนตาล แห่งละ 1 ราย) โดยผู้สัมผัสทั้งหมดมี 636 ราย ในจำนวนนี้ 538 ราย สิ้นสุดระยะเวลาเฝ้าระวังโรค หลังจากติดตามผลระยะฟักตัวทางผิวหนังและทางเดินอาหารครบ 7 วันแล้ว ส่วนอีก 98 ราย อยู่ในระยะเฝ้าระวังโรคทางผิวหนังและทางเดินอาหาร แต่ทั้งหมดได้รับยา Doxycycline ต่อเนื่อง 7 วัน เพื่อป้องกันโรค
สำหรับแอนแทรกซ์ ไม่ใช่โรคใหม่ แต่รู้จักกันมานาน ชาวบ้านเรียกว่า "โรคกาลี" นับเป็นโรคระบาดสำคัญโรคหนึ่งใน พ.ร.บ.โรคระบาดสัตว์ พ.ศ.2499 เป็นโรคติดต่ออันตรายร้ายแรงที่เกิดขึ้นได้ในสัตว์กินหญ้าแทบทุกชนิด ทั้งสัตว์ป่า เช่น ช้าง เก้ง กวาง และสัตว์เลี้ยง เช่น โค กระบือ แพะ แกะ แล้วติดต่อไปยังคนและสัตว์อื่น เช่น เสือ สุนัข แมว สุกร โรคมักจะเกิดในท้องที่ซึ่งมีประวัติว่าเคยมีโรคนี้ระบาดมาก่อน
เชื้ออยู่ในธรรมชาติได้เป็น 10 ปี
จากข้อมูลของ กรมควบคุมโรค ระบุว่าโรคนี้เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Bacillus anthracis เป็นเชื้อ aerobic, non-motile, spore-forming rod (1-1.25 ? 3-5 nm) จัดอยู่ในตระกูล Bacillaceae เมื่อนำตัวอย่างเชื้อจากผู้ป่วยมาย้อมสีแกรมจะพบ square-ended gram-positive rods ขนาดใหญ่อยู่เดี่ยวๆ หรือต่อกันเป็น short chains เมื่ออยู่ในที่แห้งและภาวะอากาศไม่เหมาะสมจะสร้างสปอร์หุ้มเซลล์ไว้ มีความทนทานมากทั้งความร้อนความเย็น และยาฆ่าเชื้ออยู่ในธรรมชาติได้นานเป็นสิบๆ ปี
สถิติพบโรคแอนแทรกซ์ในไทย
ในปี 2543 ยังพบการเกิดโรค 1 ครั้ง มีผู้ป่วยจำนวน 15 คน ในปี พ.ศ.2542 มีการเกิดโรค 4 ครั้ง มีผู้ป่วย 14 คน ทั้งนี้ ปีที่พบการระบาดมากที่สุด เกิดขึ้นในปี พ.ศ.2538 มีรายงานผู้ป่วย 102 คน
นอกจากนี้ ยังมีรายงานเกิดระบาดของโรคแอนแทรกซ์ ในพื้นที่ใกล้เคียงประเทศไทย คือ ในประเทศลาว ในช่วงเดือน มีนาคมปี 2567 ที่ผ่านมา โดยพบผู้ป่วย กลุ่มแรก ในวันที่ 4 มีนาคม2567 จำนวน 3 คน ในแขวงจำปาสัก และเพิ่มสะสมเป็น 54 คน หรือกว่า 22 ปี ในช่วงปลายเดือน มีนาคม 2567
จากกรณีมีผู้ป่วยและเสียชีวิต 1 คน จากโรคแอนแทรกซ์ ในพื้นที่ ตำบลเหล่าหมี อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร หลังเข้ารับการรักษาเมื่อวันที่ 27 เมษายน 2568 และเสียชีวิตในวันที่ 30 เมษายน ที่ผ่านมา ก่อนที่ทางอำเภอดอนตาล จะประกาศพื้นที่เฝ้าระวังในพื้นที่
กรณีล่าสุด ถือว่าเป็นการเสียชีวิตจากโรคแอนแทรกซ์คนแรกของไทย และถือเป็นการพบผู้ติดเชื้อแอนแทรกซ์ในไทยในรอบหลายปี ก่อนหน้านี้ในเดือน พฤศจิกายน 2560 กระทรวงสาธารณสุข มีรายงานพบผู้ป่วยชาย ซึ่งเป็นผู้ชำแหละแพะที่ตายแล้ว โดยสงสัยเป็นโรคแอนแทรกซ์ และเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลแม่สอด จังหวัดตาก จนหาย และต่อมาสามารถควบคุมการระบาดของโรคได้
วิธีการติดต่อ
ในคนส่วนใหญ่จะติดทางผิวหนังโดยการสัมผัสสัตว์ป่วย หรือสัมผัสกับผลิตภัณฑ์สัตว์ที่ได้มาจากสัตว์ป่วย บุคคลที่เป็นโรคนี้พบมากในกลุ่มที่มีอาชีพทางเกษตรกรรม นอกจากนี้ได้แก่ คนชำแหละเนื้อ สัตวแพทย์ หรือผู้ที่ใกล้ชิดกับสัตว์ป่วย โรคติดมาสู่คนเนื่องจากการรู้เท่าไม่ถึงการณ์ หรือขาดความระมัดระวัง หรืออาจเป็นเพราะความยากจนเมื่อสัตว์ตายจึงชำแหละเนื้อมาบริโภค อย่างไรก็ตามอุบัติการณ์ของโรคที่เกิดขึ้นเกือบทุกครั้งมักจะเกิดขึ้นในสัตว์ก่อน แล้วคนจึงไปติดเชื้อเข้ามา
- แอนแทรกซ์ผิวหนังจะเกิดจากเชื้อเข้าสู่ผิวหนังบริเวณรอยถลอกหรือบาดแผล
- แอนแทรกซ์ทางเดินหายใจเกิดจากการสูดหายใจเอาสปอร์ซึ่งติดมากับขนสัตว์ที่ส่งมาจากท้องถิ่นมีโรค (endemic area) การติดต่อทางระบบหายใจยังไม่เคยมีรายงานในประเทศไทย
- แอนแทรกซ์ของระบบทางเดินอาหารและออโรฟาริง มีสาเหตุจากการกินเนื้อสัตว์ที่ป่วยตายด้วยโรคนี้ แล้วไม่ปรุงให้สุกเพียงพอ ส่วนมากสัตว์จะติดโรคจากการกินและหายใจ โดยได้รับสปอร์ซึ่งอยู่ตามทุ่งหญ้าที่เคยมีสัตว์ตายด้วยโรคนี้มาก่อน แต่ในช่วงต้น ๆ ของการระบาดของโรค (ปลายฤดูร้อนต่อต้นฤดูฝน) สัตว์จะติดโรคจากการกินและจากการหายใจพร้อม ๆ กัน โดยเกิดจากขณะที่สัตว์แทะเล็มกินหญ้าก็จะดึงเอารากที่ติดดินขึ้นมาด้วย สปอร์ของแอนแทรกซ์ที่ติดอยู่ตามใบหญ้าและในดินก็จะเข้าทางปากและฝุ่นที่ปลิวฟุ้ง ขณะดึงหญ้าสปอร์ก็จะเข้าทางจมูกโดยการหายใจเข้าไป
ระยะฟักตัว
- ในคน ตั้งแต่รับเชื้อจนถึงขั้นแสดงอาการ อยู่ระหว่าง 12 ชั่วโมง ถึง 7 วัน แต่ถ้าเป็นกรณีสูดหายใจเอาสปอร์ของเชื้อจากการใช้เป็นอาวุธชีวภาพ ระยะฟักตัวอาจยาวนานถึง 60 วัน
- ในสัตว์ ส่วนมากระยะฟักตัวจะเร็ว โดยเฉพาะในรายที่รับเชื้อทั้งจากการกินและการหายใจเอาเชื้อเข้าไป
ขอบคุณข้อมูล : กรมควบคุมโรค
อ่านข่าวเพิ่มเติม
- อย่าเพิ่งวางใจ! 'สาธารณสุข' กำชับ เฝ้าระวัง 'โรคแอนแทรกซ์' เข้มงวด ยอดติดเชื้อยังคงที่ 3 ราย
- 'มุกดาหาร' เจอเพิ่มอีก 1 ราย 'ติดเชื้อแอนแทรกซ์' 538 รายพ้นระยะเฝ้าระวังโรคแล้ว
- ปศุสัตว์นครพนม เข้มเฝ้าระวัง ยืนยันยังไม่พบการระบาดโรคแอนแทรกซ์
ติดตามเราได้ที่