หลี่ว์เหมิงเจิ้ง ไอดอลของท่านเปา "ไหว้ตรุษจีน" ยังไงถึงได้เป็นจอหงวน

หลี่ว์เหมิงเจิ้ง (吕蒙正) อัครมหาเสนาบดีที่มีผลงานยอดเยี่ยมชื่อเสียงดีงามสมัยราชวงศ์ซ่ง จนแม้แต่ “เปาบุ้นจิ้น” ก็ยกย่องถือเป็นแบบอย่างที่ต้องการเจริญรอยตาม มีเรื่องเล่าว่า ครั้งหนึ่งเขาไหว้ตรุษจีนจนเทพเซียนเห็นใจ จนได้ตำแหน่ง “จอหงวน”

ว่าแต่ครั้งนั้น เขาใช้อะไรไหว้เจ้าในเทศกาลตรุษจีน?

หลี่ว์เหมิงเจิ้ง เป็นใคร

หลี่ว์เหมิงเจิ้ง (พ.ศ. 1487-1554) ภาษาแต้จิ๋วอ่านว่า “หลื่อหม่งเจ่ง” บ้านเกิดอยู่ที่ลั่วหยาง มณฑลเหอหนาน แม้เขาจะรับราชการจนได้เป็นขุนนางใหญ่ มีผลงานยอดเยี่ยมชื่อเสียงดีงาม หากชีวิตก่อนหน้านี้ของหลี่ว์เหมิงเจิ้งนั้นยากจนข้นแค้นอย่างยิ่ง

เขายากจนชนิดที่เรียกว่า “ไม่มีบ้านให้อาศัย” จึงได้แต่อาศัยเตาเผาถ้วยชามร้างเป็นที่พักพิง ยังชีพด้วยการรับจ้างเขียนหนังสือ แต่งโคลงกลอนยังชีพด้วยมีความรู้ดี ภายหลังเขาได้พบรักกับสตรีจากตระกูลหลิวที่มั่งคั่ง แต่ครอบครัวฝ่ายหญิงรังเกียจ เมื่อทั้งคู่แต่งงานกันนางจึงถูกขับนางออกจากบ้าน สองสามีภรรยาจึงต้องอยู่อย่างยากจนต่อไป

ของไหว้ จากบัณฑิตตกยาก

ตำนานเล่าว่า ช่วงเทศกาลตรุษจีน เขาไม่มีเงินจะจับจ่ายซื้อหาข้าวของมาไหว้เจ้าและบรรพชน แม่นางหลิว ผู้เป็นภรรยา มอบตุ้มหูทองสมบัติติดตัวชิ้นสุดท้ายให้ไปใช้ซื้อของไหว้ แต่พ่อค้าให้มาแค่หมูชิ้นเดียว

ขณะเตรียมนำหมูชิ้นนั้นที่ต้มสุกจะไหว้เจ้า พ่อค้าฉุกคิดเอาเองว่า ด้วยพื้นเพที่ยากจนขาดนั้น ตุ้มหูทองที่เอามาแลกหมูที่ร้านเห็นทีจะเป็นของปลอม จึงตามชิงเอาหมูที่ต้มเสร็จกลับไป และหยิบขี้เถ้าซัดใส่น้ำต้มหมูระบายความโมโหที่ตัวเองก็เสียเวลาเดินทางท้วงหมูคืน

สองสามีภรรยาจึงได้แต่ใช้น้ำต้มหมูปนขี้เถ้านั้นไหว้เทพเจ้าด้วยใจศรัทธา

ความจนสะเทือนฟ้าสะเทือนดิน

เจ้าเตาไฟนำเหตุกาณ์ที่เกิดขึ้นไปรายงานบนสวรรค์ เหล่าเทพเซียนต่างตื้นตันใจซาบซึ้งในศรัทธาของเขา ทั้งมีมติเป็นเอกฉันท์ว่า ชายหนุ่มคนนี้หากไม่เร่งช่วยเหลือ ถึงความรู้ดีแต่ยากจนเข็ญใจถึงเพียงนี้ คงหมดแรงหมดกำลังใจสู้ ชีวิตนี้คงจบสิ้นแน่

เช่นนี้ การสอบจอหงวนในปีนั้น เจ้าหนุ่มแซ่หลี่ว์ที่อายุ 20 ปี ได้คะแนนเท่ากับ เหลียงเฮา ผู้เฒ่าอายุ 77 ปี ผู้สอบตกมาหลายครั้งแต่ไม่ท้อ หากเทพเซียนจึงดลใจฮ่องเต้ให้เลือกเขาเป็นจอหงวน ส่วนเหลียงเฮาเข้าสอบอีกในรอบหน้า และได้เป็นจอหงวนเมื่ออายุ 80 ปี (ตามประวัติศาสตร์จริง เขาสอบได้เมื่ออายุ 33 ปี ส่วนหลียงเฮา (พ.ศ. 1506-1547) สอบจอหงวนได้เมื่ออายุ 22 ปี )

เรื่องเล่าของสองสามีภรรยานี้ มีการนำเนื้อหาไปแสดงเป็นหนึ่งใน “ฉากเบิกโรง” หรือเปิดโรงการแสดงงิ้วในเมืองไทย ที่มีชื่อว่า “จิงเฉิงหุ้ย (京城会)” แต้จิ๋วว่า “เกียเซี้ยหวย” แปลว่า “พบกันที่เมืองหลวง” โดยให้ตัวพระแทนหนุ่มแซ่หลี่ว์ที่สอบจอหงวนได้แล้ว รับภรรยามาเป็นฮูหยินมาอยู่ที่เมืองหลวง มีความหมายถึงความสุขสมหวัง

ถึงตรงนี้ถ้าจะถามว่าตรุษจีนต้องไหว้อะไร ถึงจะเฮงๆ ถึงจะรวยๆ ใครแนะนำให้ซื้อมาไหว้ ก็ให้ถึง“บัณฑิตตกยาก” ที่ไหว้เพียง “น้ำต้มหมู” ก็ได้เป็นจอหงวนไว้แล้วกัน

คลิกอ่านเพิ่ม：

• “ไฉ่สิ่งเอี๊ย” เทพแห่งทรัพย์เป็นใคร? แล้วตรุษจีนไหว้กันตอนไหน?
  
• ความเป็นมาของตรุษจีน เทศกาลอายุกว่า 2,000 ปี เคยถูกปีใหม่สากลยึดเวที

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

ถาวร สิกขโกศล.เทศกาลจีนและการเซ่นไหว้, สำนักพิมพ์มติชน, พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม 2557

พรพรรณ จันทโรนานนท์. “งิ้วเบิกโรง: เรื่องสิริมงคลของชาวจีน” ใน, งิ้ว, โครงการจีนศึกษา สถาบันเอเชียตะวันออกศึกษา ร่วมกับคณะศิลปะศาสตร์ และโครงการจัดตั้งคณะศิลปะศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, พ.ศ. 2543

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 27 มกราคม 2568.

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : หลี่ว์เหมิงเจิ้ง ไอดอลของท่านเปา “ไหว้ตรุษจีน” ยังไงถึงได้เป็นจอหงวน

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com