ชัวร์ก่อนแชร์ : วาซาบิช่วยผู้สูงอายุให้ความจำดีขึ้นได้ จริงหรือ ?

บนสื่อสังคมออนไลน์มีการแชร์แนะนำว่า “วาซาบิ” ไม่ได้เป็นแค่เครื่องปรุงรสอีกต่อไป เพราะมีการวิจัยว่าช่วยป้องกันภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุได้ จริงหรือ ?

🎯 ตรวจสอบข้อเท็จจริงและคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

ผศ.พญ.สิรินทร ฉันศิริกาญจน สาขาวิชาเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

ดร.วนะพร ทองโฉม นักสุขศึกษา (นักกำหนดอาหารวิชาชีพ) งานสร้างเสริมสุขภาพ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

ผศ.พญ.สิรินทร ฉันศิริกาญจน กล่าวถึง “วาซาบิ” ที่แชร์กันว่า เคยได้ยินเรื่องวาซาบิที่แชร์เหมือนกัน แต่ไม่มีความรู้ว่าสารที่กล่าวอ้างช่วยเรื่องสมองทำงานเปลี่ยนแปลงไปทางไหนและอย่างไร

คิดว่าไม่ได้มีสารตัวใดตัวหนึ่งที่จะทำให้สมองทำงานได้ดี ถ้าจริงอย่างนั้นใครที่กินวาซาบิสมองก็จะไม่เป็นอะไร

อย่างไรก็ตาม คิดว่าในบางคน น่าจะได้ประโยชน์ ซึ่งเขาอาจจะขาดสารบางอย่าง หรือมีสารบางชนิดเกิน และสิ่งที่ใส่เข้าไปบังเอิญช่วยกันได้พอดี

การศึกษา “วาซาบิกับสมอง” มีหลักการดูดี แต่ต้องการคำยืนยันข้อมูลระดับกว้างขึ้น ถึงแม้จะนำคน 2 กลุ่มมาศึกษาทดลอง ก็อาจจะต้องควบคุมปัจจัยอื่น ๆ ได้แก่ อาหารและการกิน การออกกำลังกาย รวมถึงดูกลไกการทำงานของวาซาบิอย่างชัดเจน เพื่อจะได้สรุปว่าตรงไหนที่ช่วยสมอง

อาจารย์ไม่เชื่อว่าสารตัวหนึ่ง และ/หรือ ยาตัวหนึ่ง จะช่วยผู้ป่วยได้ทุกคน เพราะผู้ป่วยแต่ละคนเคมีไม่เหมือนกัน ลักษณะพยาธิสภาพที่เกิดขึ้นก็ไม่เหมือนกัน

ถ้ากินวาซาบิได้ไม่ลำบากก็กินไป ถ้าไม่มีกินก็ไม่ต้องกังวล

สำหรับเรื่องวาซาบินี้ ผศ.พญ.สิรินทร ฉันศิริกาญจน กล่าวว่า “ไม่แนะนำให้แชร์ต่อ” เพราะถ้ามีคนคิดว่าวาซาบิช่วยได้ จะมีอีกหลายคนที่มุ่งไปกินวาซาบิเพียงอย่างเดียว โดยละเลยสารอาหารชนิดอื่น ๆ ที่จำเป็นกับสมองและร่างกาย ซึ่งจะทำให้เสียโอกาสที่จะมีสมองดีได้

ถ้ารับข้อมูลอย่างเข้าใจและคิดอย่างรอบคอบก็ไม่เป็นไร แต่ถ้าคนรับข้อมูลไม่ดี สิ่งที่แชร์ไปอาจจะทำให้เขามุ่งเน้นแต่วาซาบิจนลืมสิ่งที่ดีชนิดอื่นก็อาจเกิดปัญหาได้

งานวิจัยเรื่องวาซาบิช่วยความจำที่นำมากล่าวอ้างนั้น มีจริงหรือไม่ ?

ดร.วนะพร ทองโฉม กล่าวว่า การศึกษาเรื่องวาซาบิกับสมอง ทำกันที่ประเทศญี่ปุ่น เป็นกลุ่มการศึกษาผู้สูงอายุ 60-80 ปี ด้วยการแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่ม 1 ไม่ได้รับวาซาบิ กลุ่ม 2 ได้รับวาซาบิ

“วาซาบิ” ที่ว่านี้ คือการสกัดสารสำคัญ 0.8 มิลลิกรัม ให้กิน 1 เม็ดต่อวัน ระยะเวลา 12 สัปดาห์

พบว่า กลุ่มที่ได้รับสารสกัดวาซาบิ พารามิเตอร์วัดความจำดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มที่ได้รับยาหลอก (Placebo)

งานวิจัย “วาซาบิ” มีจริง แต่จำนวนการศึกษาน้อย (มีเพียง 1 การศึกษาเท่านั้น) กลุ่มตัวอย่างมีเพียง 72 คน เมื่อแบ่งครึ่งแล้วก็จะได้กลุ่มละ 36 คนเท่านั้น และระยะเวลาเพียง 12 สัปดาห์ หรือ 3 เดือน

การศึกษานี้ยังมีข้อจำกัด เนื่องจากสารสำคัญนี้ไปมีผลต่อการต้านอนุมูลอิสระ ลดการอักเสบหรือไม่ ไม่ได้มีการวัดเรื่องเหล่านี้ แต่วัดเพียงผลปลายทาง คือ “สมอง” จากแบบทดสอบเท่านั้น

ถ้าจะนำผลการศึกษา “วาซาบิ” นี้ไปใช้ก็ดูจะยังไม่พร้อม จะต้องมีการตรวจเชิงลึกว่าจริง ๆ แล้วสารสำคัญนี้มีผลต่อการต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ ที่สามารถชะลอความเสื่อมของสมองได้จริงหรือไม่

ใครก็ตาม อยากทดลองกินวาซาบิจริง ๆ ดร.วนะพร มีคำอธิบายเพิ่มเติม

จากผลการศึกษา ไม่พบว่ามีผลข้างเคียง (side effect) สารสำคัญ 0.8 มิลลิกรัม ถ้านำมาเทียบเคียงกับวาซาบิสดที่กินกันทั่วไป (1 ซอง 5 กรัม) กินทุกวันก็ไม่ได้มีผลเสียอะไรกับร่างกาย

การกินวาซาบิสดทุกวันไม่ควรคาดหวังผลเหมือนกับที่มีการศึกษา เพราะการเจ็บป่วยโรคใด ๆ ก็ตามไม่ได้เกิดจากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการกิน การออกกำลังกาย การพักผ่อน ที่อาจเป็นปัจจัยทำให้เกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs : Non-communicable diseases) ที่แต่ละคนต้องการจะป้องกันและจำเป็นต้องดูแลร่วมด้วย

ถ้าคาดหวังที่จะนำข้อมูลจากการทดลองนี้มาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน ก็ยังไม่สามารถรับรองได้ว่าจะได้ผลดังที่คาดหวังจากการกินวาซาบิ

มีข้อควรระวังเกี่ยวกับวาซาบิ เนื่องจากวาซาบิมีฤทธิ์ “ต้านการแข็งตัวของเลือด” กรณีผู้สูงอายุอาจจะได้รับยาสลายลิ่มเลือด หรือได้รับยาที่เสี่ยง “เลือดออกง่าย” จะต้องระมัดระวังเรื่องเหล่านี้

ในความเห็นของ ดร.วนะพร ทองโฉม สรุปว่าจากผลการศึกษาเรื่องวาซาบินี้ สามารถแชร์ต่อได้ แต่ต้องมีความตระหนักและคิดอย่างรอบด้าน เพราะมีเพียง 1 การศึกษาเท่านั้นที่เพิ่งพบประโยชน์จากการกินวาซาบิกับสมอง

สัมภาษณ์โดย พีรพล อนุตรโสตถิ์

เขียนและเรียบเรียงโดย คมส์ธนนท์ ศุขอัจจะสกุล

ดูเพิ่มเติมรายการ ชัวร์ก่อนแชร์ : วาซาบิช่วยผู้สูงอายุให้ความจำดีขึ้นได้ จริงหรือ ?