นิยามความรักสีดำของ "วาสิฏฐี" นางเอกหัวก้าวหน้าในนวนิยายอิงพระพุทธศาสนา

ศิลปวัฒนธรรม อัพเดต 04 ส.ค. เวลา 10.23 น. • เผยแพร่ 04 ส.ค. เวลา 10.19 น.
ภาพปก-วาสิฏฐี

“ที่ใดมีรักที่นั่นมีทุกข์” วลีอมตะจากเรื่อง“กามนิต วาสิฏฐี” นวนิยายอิงพระพุทธศาสนา เขียนโดย Karl Adolph Gjellerup ชาวเดนมาร์ก ซึ่งแต่งเป็นภาษาเยอรมัน ก่อนจะได้แปลเป็นภาษาอังกฤษ แล้วเสถียรโกเศศและนาคะประทีปได้นำมาแปลเป็นภาษาไทย เมื่อ พ.ศ. 2473

“วาสิฏฐี” นางเอกของเรื่อง เป็นผู้หญิงเฉลียวฉลาด มีความรู้ ช่างคิด เธออ่านคัมภีร์ภัควัตคีตา รู้เรื่องความเป็นมาของมหาภารตยุทธ สามารถถอดความในกลบทได้เก่งกาจ และแต่งกาพย์กลอนได้ดี แต่เพราะความเป็นหญิง จึงถูกจำกัดการแสดงความคิดเห็นหรือความสามารถต่อหน้าคนอื่น ๆ

เช่นครั้งหนึ่ง วาสิฏฐีถูกพราหมณ์ประจำตระกูลโกรธเคือง เนื่องจากเธอแสดงความคิดเห็นให้เขาฟัง พราหมณ์บอกเธอว่า“หน้าที่คิดควรให้ไว้กับพราหมณ์ ส่วนผู้หญิงมีหน้าที่เชื่อและกราบไหว้พระกฤษณ์เท่านั้น”

มุมมองความรักของวาสิฏฐีนั้นก็คมคาย เธออธิบายถึงความรักว่า “บางทีความรักและความมอบไว้ใจกันนั้น เป็นของจริงมีจริง เว้นแต่จะเปลี่ยนชื่อเรียกเท่านั้น ความรักและความไว้ใจทั้งสองประการนี้ เปรียบได้ด้วยเสียงเพลงอันไพเราะแห่งพิณ ซึ่งเราทั้งสองเป็นผู้ดีด แม้พิณจะขาดสายก็ขึ้นสายใหม่ได้ ส่วนเสียงเพลงอันไพเราะ ก็ยังไพเราะอยู่อย่างเดิม”

หรือเมื่อครั้งที่วาสิฏฐีโต้ตอบกับโสมทัตต์ สหายของกามนิต คนรักของเธอ วาสิฏฐีแสดงมุมมองเกี่ยวกับความรักและสีของดอกไม้ว่า

“ท่านโสมทัตต์ท่านเข้าใจผิดถนัด ความรักของฉันจะเปรียบด้วยสีดอกไม้ไร ๆ ไม่ได้ เพราะฉันได้ยินกล่าวกันว่า ความรักที่แท้จริงไม่ใช่สีแดง หากมีสีดำดั่งนิลเหมือนดั่งสีพระศอพระศิวะ เมื่อทรงดื่มพิษร้าย เพื่อรักษาโลกไว้ให้พ้นภัย ความรักแท้จริงต้องสามารถต้านทานพิษแห่งชีวิต และต้องเต็มใจยอมลิ้มรสที่ขมขื่นที่สุด เพื่อเสียสละให้ผู้ที่เรารักคงชีพอยู่ และเพราะด้วยความขมขื่นที่สุดนี้ ความรักย่อมเลือกเอาสีนิล คือความขมขื่นไว้ ดีกว่าจะเลือกเอาสีอื่น คือมุ่งแต่จะหาความบันเทิงสุขอย่างเดียว”

วาสิฏฐีเปรียบนิยามความรักเหมือนกับสีดำดั่งนิล เธอมีมุมมองความรักที่แตกต่างกับกามนิต เธอพยายามเข้าใจความรักที่เกิดขึ้นกับเธอ และตระหนักถึงความเป็นมายาในโลก ความรักของวาสิฏฐีจึงมิได้มีแต่เพียงความสุขความบันเทิงอย่างเดียว เปรียบได้กับวลีที่ว่า “ที่ใดมีรักที่นั่นมีทุกข์”

 

อ้างอิง : 

สร้อยแก้ว คำมาลา (มิถุนายน, 2544). นางเอกก้าวหน้า วาสิฏฐี. ศิลปวัฒนธรรม. ปีที่ 22 ฉบับที่ 8.

เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ 4 สิงหาคม 2563

ดูข่าวต้นฉบับ