ทับทิม ผลไม้มงคลและเป็นที่นิยมของชาวจีน
“ทับทิม” ถือเป็นหนึ่งในผลไม้มงคลตามความเชื่อของชาวจีน รวมถึงคนไทยเชื้อสายจีน ความมงคลของทับทิมคืออะไร มาจากไหน?
ทับทิม(Pomegranate) เป็นไม้ยืนต้นประเภท “ไม้พุ่ม” ขนาดเล็ก ใบยาวรี มีดอกสีขาว ส้ม และแดง ส่วนผลกลมเกลี้ยง เปลือกหนา เมื่อสุกจะมีสีเหลืองปนแดง ด้านในเต็มไปด้วยเมล็ดทรงเหลี่ยม เนื้อสีชมพูสดไปถึงสีแดง รสหวานออกเปรี้ยว
ทับทิมมีถิ่นกำเนิดอยู่บริเวณรอยต่อระหว่างเอเชียตะวันตกกับเอเชียใต้ ตั้งแต่ภาคตะวันออกของอิหร่าน ภาคใต้ของอัฟกานิสถาน และตอนเหนือของเทือกเขาหิมาลัย เป็นพืชที่คนโบราณนิยมมากว่าพันปีแล้ว จึงพบการปลูกและบริโภคทับทิมอยู่ทั่วโลกทั้งในเอเชีย ยุโรป และแอฟริกา
ชาวจีนเรียกทับทิมว่า “สือหลิว” (石榴, shí liú) ถือว่าเป็นพืชจากสวรรค์ เป็นผลไม้มงคล และเป็นอัญมณีแห่งผลไม้ จากจุดเด่นคือเนื้อสีแดงสดเหมือนอัญมณีที่หุ้มเมล็ด สีแดงยังเป็นสีมงคลของชาวจีนด้วย คือเป็นสีแห่งความมั่งคั่ง ร่ำรวย และโชคลาภ
เมล็ดจำนวนมากของทับทิมเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ และการที่เมล็ดเหล่านี้แนบชิดอัดแน่นกันอยู่ในเปลือก สื่อได้ถึงความรักใคร่กลมเกลียวกันของคนในครอบครัว
คนจีนมักให้ทับทิมเป็นของขวัญสำหรับบ่าว-สาวในพิธีมงคลสมรส เพื่อให้มีลูกเต็มบ้านหลานเต็มเมือง มีทายาทมาก ๆ เหมือนเมล็ดทับทิม และมีการปักยอดทับทิมไว้กับผมของเจ้าสาวหรือตามเครื่องเซ่นไหว้เจ้า เพื่อเป็นสิริมงคลและนัยด้านความอุดมสมบูรณ์
ชาวจีนยังเชื่อด้วยว่า ใบหรือกิ่งของทับทิมมีอำนาจขับไล่ภูผีปีศาจได้ จึงนิยมปลูกทับทิมไว้บริเวณบ้าน (โดยเฉพาะทิศตะวันออก) เพื่อป้องกันไม่ให้สิ่งชั่วร้ายย่างกรายเข้ามาในบ้าน หลังกลับจากงานศพหรืองานอวมงคลต่าง ๆ คนจีนจะชำระล้างร่างกาย ล้างหน้า ล้างมือ ปะพรมศีรษะด้วยน้ำที่แช่ใบทับทิม เพื่อป้องกันไม่ให้ปีศาจติดตามมาด้วย
ทับทิมถือเป็นผลไม้มงคลในอีกหลายวัฒนธรรมทั่วโลก เช่น ชาวญี่ปุ่นเชื่อว่าผลทับทิมเปรียบได้ดังเจ้าแม่ที่คอยคุ้มครองเด็ก ๆ กินแล้วจะปลอดภัยจากภูตผี ชาวยิวในสมัยกษัตริย์โซโลมอนถือว่าทับทิมเป็นผลไม้ศักดิ์สิทธิ์ รวมถึงชาวฮินดูที่เชื่อว่าทับทิมคือผลไม้ที่พระคเณศโปรด นิยมบูชาพระคเณศด้วยผลทับทิม และใช้ดอกทับทิมบูชาเทพ-เทวีฮินดูอีกหลายองค์ เช่น พระอาทิตย์ พระวิษณุ พระลักษมี
นอกจากด้านความเชื่อหรือความมงคลแล้ว ทับทิมยังมีคุณค่าด้านอาหาร มีวิตามินซีและแร่ธาตุหลายตัวที่ช่วยป้องกันโรคเลือดออกตามไรฟัน บำรุงฟันให้แข็งแรง รวมถึงสรรพคุณทางยาที่ช่วยบรรเทาอาการของโรคหัวใจ รักษาความดันโลหิตสูง และลดสภาวะการแข็งตัวของเลือด
จากการศึกษายังพบด้วยว่า ดอกทับทิมสามารถใช้ห้ามเลือดได้ เปลือกและผลแห้งทำเป็นยาแก้ท้องร่วง ท้องเดิน แก้โรคบิด โรคลักปิดลักเปิด เปลือกต้นและเปลือกรากทำเป็นยาขับพยาธิตัวตืด-ตัวกลม และเมล็ดก็สามารถแก้โรคลักปิดลักเปิดได้เช่นกัน
ความนิยมของชาวจีนที่มีต่อทับทิม จึงไม่ใช่แค่ลักษณะทางกายภาพที่สื่อนัยด้านความมงคล แต่ยังมีประโยชน์และสรรพคุณต่าง ๆ ที่อุดมอยู่ในทับทิมด้วย
อ่านเพิ่มเติม :
- ทําไมองุ่นเป็นผลไม้ยอดนิยมของไฮโซในยุคสามก๊ก
- เส้นทางของ “แตงโม” ผลไม้ล้มลุกต่างชาติที่เข้ามาในไทย
- ตรุษจีน ทำไมในซีรีส์จีนเขากินเกี๊ยว แต่จีนในไทยเรากินขนมเข่ง ?!?
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
https://www.doctor.or.th/article/detail/5867
https://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/herbs_04_1.htm
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 17 กันยายน 2567
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ทำไม “ทับทิม” จึงเป็นผลไม้มงคลและเป็นที่นิยมของชาวจีน?
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com
